Ang lahat ng papuri ay para kay Allah, at ang kapayapaan at mga pagpapala ay sumakanya nawa ang Sugo ni Allah. Pagkatapos nito:
Ang mga katangian ni Allah ay hindi pinatutunayan sa pamamagitan lamang ng sariling pangangatwiran. Sa halip, ang pagpapatunay at pagtanggi sa mga ito ay ibinabalik sa Qur’an at Sunnah. Anumang pinatunayan ni Allah para sa Kanyang Sarili, o pinatunayan ng Kanyang Sugo ﷺ para sa Kanya, ay kinakailangang patunayan sa paraang naaangkop sa Kanya. At anumang itinanggi ni Allah tungkol sa Kanyang Sarili, o itinanggi ng Kanyang Sugo ﷺ tungkol sa Kanya, ay kinakailangang itanggi, kasabay ng pagpapatunay sa kasakdalan ng kabaligtaran nito kapag ipinahihiwatig ito ng teksto. Hindi kondisyon sa bawat napatunayang katangian na kailangan muna nating malaman sa pamamagitan ng ating isip ang kabaligtarang itinanggi bago natin ito patunayan.
Ang mga katangian ni Allah ay maaaring uriin sa iba’t ibang paraan. Isa rito ang paghahati sa mga ito bilang mga katangiang pinagtitibay at mga katangiang itinatanggi.
Ang mga katangiang pinagtitibay ay yaong pinatunayan ni Allah para sa Kanyang Sarili sa Kanyang Aklat o pinatunayan ng Kanyang Sugo ﷺ para sa Kanya. Ang lahat ng ito ay mga katangian ng kasakdalan na walang anumang kakulangan, gaya ng buhay, kaalaman, kapangyarihan, pag-angat sa ibabaw ng Trono, pagbaba, Mukha, dalawang Kamay, at iba pa.
Ang mga katangiang itinatanggi naman ay yaong itinanggi ni Allah tungkol sa Kanyang Sarili o itinanggi ng Kanyang Sugo ﷺ tungkol sa Kanya. Ang mga ito ay mga bagay na salungat sa Kanyang kasakdalan, gaya ng kamatayan, pagtulog, kamangmangan, pagkalimot, kawalan ng kakayahan, at pagkapagod.
Ang simpleng pagtanggi lamang ay hindi kasakdalan sa sarili nito, sapagkat ang ganap na kawalan ay hindi mailalarawan bilang kasakdalan. Kaya ang mga pagtangging matatagpuan sa Qur’an at Sunnah ay karaniwang naglalaman ng pagpapatunay sa kasakdalan ng kabaligtaran.
Sinabi ni Allah:
“At magtiwala ka sa Buháy na hindi namamatay.” [Al-Furqan 25:58]
Ang pagtanggi sa kamatayan para kay Allah ay nagpapahiwatig ng kasakdalan ng Kanyang buhay.
Sinabi rin Niya:
“At ang iyong Panginoon ay hindi gumagawa ng kawalang-katarungan sa sinuman.” [Al-Kahf 18:49]
Ang pagtanggi sa kawalang-katarungan ay nagpapahiwatig ng kasakdalan ng Kanyang katarungan.
At sinabi ni Allah:
“At walang anumang bagay sa mga kalangitan o sa lupa ang makapagpapawalang-kakayahan kay Allah.” [Fatir 35:44]
Ang pagtanggi sa kawalan ng kakayahan ay nagpapahiwatig ng kasakdalan ng Kanyang kaalaman at kapangyarihan. Kaya sinabi Niya pagkatapos nito:
“Katotohanang Siya ay Ganap na Maalam, Ganap na Makapangyarihan.” [Fatir 35:44]
Dito makikita na ang isang negatibong katangian ay maaaring magpahiwatig ng higit sa isang aspeto ng kasakdalan.
Ang prinsipyo hinggil sa mga katangian ni Allah ay:
Patunayan ang anumang pinatunayan ni Allah para sa Kanyang Sarili, o pinatunayan ng Kanyang Sugo ﷺ para sa Kanya, nang walang pagbabago o pagtanggi, at nang hindi tinutukoy kung paano o inihahambing sa nilikha.
Gayundin, itinatanggi ang anumang itinanggi ni Allah tungkol sa Kanyang Sarili o itinanggi ng Kanyang Sugo ﷺ tungkol sa Kanya, habang pinaniniwalaan ang kasakdalan ng kabaligtaran nito kapag ipinahihiwatig ito ng Shari‘ah.
Mas kilala ni Allah ang Kanyang Sarili kaysa sa Kanyang mga nilikha, at ang Kanyang Sugo ﷺ ang higit na nakakakilala sa kanyang Panginoon sa lahat ng tao. Kaya hindi maaaring gawing tanging hukom ang pangangatwiran sa pagpapatunay o pagtanggi sa mga katangian ni Allah.
Hindi maaaring itanggi ang isang katangiang pinatunayan ni Allah para sa Kanyang Sarili o pinatunayan ng Kanyang Sugo ﷺ para sa Kanya, sapagkat ito ay isang uri ng pagtanggi sa mga katangian at pagtutol sa ipinahayag ng rebelasyon.
Ipinaliwanag ni Shaykh al-Islam Ibn Taymiyyah, kaawaan nawa siya ni Allah, na ang pagpapatunay sa isa sa dalawang magkasalungat ay kinakailangang magpahiwatig ng pagtanggi sa isa pa. Kaya ang pagpapatunay ng buhay ay nangangahulugan ng pagtanggi sa kamatayan, ang pagpapatunay ng kapangyarihan ay nangangahulugan ng pagtanggi sa kawalan ng kakayahan, at ang pagpapatunay ng ganap na kasapatan sa sarili ay nangangahulugan ng pagtanggi sa pangangailangan.
Ngunit hindi nito ibig sabihin na hindi dapat patunayan ng isang Muslim ang isang katangian maliban kung kaya niyang tukuyin sa pamamagitan ng pangangatwiran ang kabaligtaran nito. Ang pangunahing batayan sa pagpapatunay at pagtanggi ay ang teksto ng rebelasyon, hindi ang anumang kayang mahinuha ng isip mula sa mga implikasyon ng mga katangian.
Kaya ang paglilimita sa mga katangian ni Allah sa mga katangiang sa tingin ng isang tao ay malinaw na magdudulot ng kakulangan kapag itinanggi ay hindi tamang pamamaraan. Mas malawak ang usapin ng mga katangian ni Allah kaysa rito, at anumang napatunayan ng rebelasyon ay dapat tanggapin.
Ang katangian ng mata ay kabilang sa mga katangiang ipinahayag at pinatunayan ng mga teksto. Ang pagpapatunay nito ay hindi nakasalalay sa paghahanap muna ng isang Muslim sa katangiang kabaligtaran nito ayon sa pangangatwiran.
Sinabi ni Allah:
“Upang ikaw ay mapalaki sa ilalim ng Aking Mata.” [Ta-Ha 20:39]
At sinabi Niya:
“Na naglalayag sa ilalim ng Aming mga Mata.” [Al-Qamar 54:14]
Tunay ring naiulat na sinabi ng Propeta ﷺ tungkol sa Dajjal:
“Si Allah ay hindi lingid sa inyo; katotohanang si Allah ay hindi isang-mata.” Isinalaysay ni al-Bukhari (7407).
At sa isa pang salaysay:
“Siya ay isang-mata, samantalang ang inyong Panginoon ay hindi isang-mata.” Isinalaysay ni al-Bukhari (7408).
Ginamit ng Ahl al-Sunnah ang mga tekstong ito bilang patunay sa pagpapatunay ng dalawang Mata para kay Allah, habang niluluwalhati Siya nang higit sa anumang pagkakatulad sa mga mata ng mga nilikha.
Kaya hindi kailangang sabihin: “Dapat nating patunayan ang mata dahil una nating natukoy ang kakulangang kabaligtaran nito.” Sa halip, sinasabi natin:
Ang mata ay pinatunayan para kay Allah ng mga teksto, kaya kinakailangang patunayan ito sa paraang naaangkop sa Kanya.
Bagama’t ang pagpapatunay sa mata ay hindi nakasalalay sa pagkilala sa kabaligtaran nito, ang teksto mismo ay nagtatanggi na si Allah ay isang-mata. Ang pagiging isang-mata ay isang kakulangan, at ang pagtanggi rito ay nagpapahiwatig ng kasakdalan ng kabaligtaran nito.
Kaya sinabi ng mga iskolar na ang sinabi ng Propeta ﷺ na “Ang inyong Panginoon ay hindi isang-mata” ay nagpapahiwatig ng kasakdalan ng paningin at pagiging ganap ng dalawang Mata.
Tungkol naman sa tunay na kalikasan at kung paano ang mga Mata ni Allah, hindi natin ito nalalaman, at hindi maaaring ihambing ang mga ito sa mga mata ng mga nilikha.
Kung walang sinabi ang Qur’an at Sunnah tungkol sa pagpapatunay o pagtanggi sa isang bagay tungkol kay Allah, at wala ring wastong katwirang nangangailangan ng pagpapatunay o pagtanggi rito, ang pangunahing prinsipyo ay tumigil at huwag itong patunayan o itanggi mula sa ating sarili.
Kaya ang tamang pamamaraan ay: patunayan ang napatunayan, itanggi ang itinanggi, at tumigil sa paghuhukom tungkol sa anumang walang ebidensya.
Pinipigilan nito ang Muslim na pumasok sa mga termino at talakayang walang ebidensya, at pinipigilan din siyang tanggihan ang mga napatunayang katangian dahil lamang sa hindi niya makita ang malinaw na kabaligtaran ng mga ito ayon sa pangangatwiran.
Hindi kondisyon sa pagpapatunay ng isang katangian ni Allah na malaman natin sa pamamagitan ng ating isip ang katangiang kabaligtaran nito. Ang pangunahing batayan ay ang pagkakatatag nito sa rebelasyon. Anumang pinatunayan ni Allah para sa Kanyang Sarili, o pinatunayan ng Kanyang Sugo ﷺ para sa Kanya, ay kinakailangang patunayan; at anumang itinanggi ni Allah o ng Kanyang Sugo ﷺ ay kinakailangang itanggi, kasama ng pagpapatunay sa kasakdalan ng kabaligtaran kapag ipinahihiwatig ito ng teksto.
Samakatuwid, ang katangian ng mata ay pinatunayan para kay Allah sa pamamagitan ng mga teksto, at ang pagpapatunay nito ay hindi nakasalalay sa paghinuha ng isip sa isang kabaligtarang katangian ng kakulangan. Gayunpaman, ang pagtanggi ng Sunnah sa pagiging isang-mata ay nagpapahiwatig ng kasakdalan ng paningin at pagiging ganap ng dalawang Mata. Ang lahat ng ito ay pinatutunayan sa paraang naaangkop kay Allah, nang walang paghahambing at nang hindi tinutukoy kung paano.
At si Allah ang higit na nakaaalam.