Ang lahat ng papuri ay para kay Allah, at ang kapayapaan at mga pagpapala ay sumakanya nawa ang Sugo ni Allah. Pagkatapos nito:
Hindi tama ang pagdududang ito. Ang pagiging mataas ni Allah sa Kanyang mga nilikha ay pinatutunayan ng Qur’an, Sunnah, at ng pagkakaisa ng mga pangunahing imam ng Ahl al-Sunnah. Ang sinabi ni Allah na: “Sa Kanya umaakyat ang mabuting salita” ay kabilang sa mga patunay na ginamit ng mga iskolar upang patunayan ang pagiging mataas ni Allah at ang Kanyang pagiging nasa itaas ng Kanyang mga nilikha. Ang pagiging “accident” ng pananalita ay hindi pumipigil sa pag-akyat nito, sapagkat ipinahayag mismo ng tekstong ipinahayag na ito ay umaakyat, at dahil ang mga accident ay maaaring ilarawan bilang umaakyat, lumilipat, o tinitimbang ayon sa mga paraang nililikha ni Allah para sa mga ito.
Ang pagiging mataas ni Allah sa Kanyang mga nilikha ay pinatutunayan ng maraming ebidensya mula sa Qur’an at Sunnah, at ito rin ang paninindigan ng mga imam ng Ahl al-Sunnah. Ipinahihiwatig din ito ng katuwiran at likas na disposisyon.
Kabilang sa mga ebidensya mula sa Qur’an ang sinabi ni Allah:
“Sa Kanya umaakyat ang mabuting salita, at itinataas ito ng mabuting gawa.”
[Fatir 35:10]
Ipinahayag ng talata na ang mabuting salita ay umaakyat sa Kanya, Kaluwalhatian sa Kanya.
Ginamit ng maraming imam ang talatang ito bilang patunay sa pagiging mataas ni Allah, kabilang sina Abu al-Hasan al-Ash‘ari, al-Bayhaqi, Ibn Khuzaymah, Abu al-Qasim al-Asbahani, Ibn Battah, ‘Abd al-Qadir al-Jilani, al-Dhahabi, at iba pa.
Ipinakikita nito na ang pag-unawa sa talata bilang pagpapatunay sa pagiging mataas ni Allah ay hindi isang bagong interpretasyon, kundi kabilang sa mga kilalang paraan ng pangangatwiran ng ilang pangunahing imam ng Ahl al-Sunnah.
Naiulat mula kay ‘Abdullah ibn Mas‘ud, kalugdan nawa siya ni Allah, ang isang paliwanag sa talatang ito. Binanggit niya na kapag sinabi ng alipin: “Subhan Allah, al-hamdu lillah, la ilaha illa Allah, Allahu akbar, at tabaraka Allah,” kinukuha ng isang anghel ang mga salitang ito, pinagsasama ang mga ito sa ilalim ng kanyang pakpak, at umaakyat kasama ng mga ito. Hindi siya dumaraan sa alinmang pangkat ng mga anghel nang hindi sila humihingi ng kapatawaran para sa taong nagsabi ng mga ito, hanggang dalhin niya ang mga ito sa harap ng Mukha ng Pinakamaawain. Pagkatapos ay binasa ni Ibn Mas‘ud:
“Sa Kanya umaakyat ang mabuting salita.”
[Fatir 35:10]
Ang salaysay na ito mula kay Ibn Mas‘ud ay naiulat sa ilang aklat ng tafsir at hadith, at itinuring itong katanggap-tanggap ng mga iskolar. Umaayon ito sa hayag na kahulugan ng talata na ang mabuting salita ay umaakyat kay Allah sa pamamagitan ng anghel.
Kaya walang dahilan upang ilihis ang talata mula sa hayag nitong kahulugan dahil lamang sa pag-aangkin na ang pananalita ay isang accident.
Ang sagot ay: Hindi.
Ang simpleng paglalarawan sa pananalita bilang accident ay hindi nangangahulugang imposible ang pag-akyat nito, sapagkat ang pagsasabing ang mga accident ay hindi maaaring gumalaw o umakyat kailanman ay hindi isang kinakailangang tuntunin.
Sa halip, pinatutunayan ng mga ipinahayag na teksto ang mga bagay na may kaugnayan sa mga gawa at salita. Kabilang dito ang sinabi ng Propeta ﷺ:
“Dalawang salita na magaan sa dila, mabigat sa Timbangan, at minamahal ng Pinakamaawain: Subhan Allahi wa bihamdihi, Subhan Allah al-‘Azim.”
Isinalaysay nina al-Bukhari at Muslim.
Kaya ang mga salita at mga gawa ay may kaugnayan sa pagtitimbang sa Araw ng Muling Pagkabuhay, gaya ng pinatutunayan ng mga teksto. Samakatuwid, hindi tama na sabihin na ang paglalarawan sa isang bagay bilang accident ay ginagawa nang imposible ang lahat ng uri ng paggalaw, pag-akyat, o pagkakaroon ng kaugnayan sa ibang bagay.
Si Allah ang higit na nakaaalam sa mga paraan at modalidad ng mga bagay na ito, at hindi tama na gawing hukom sa mga matibay na teksto ang ating mga pangkaisipang palagay tungkol sa kalikasan ng mga accident.
Kung sasabihin na ang pananalita ay hindi maaaring umakyat dahil ito ay isang accident, hindi lamang pananalita ang sasaklawin ng problemang ito. Ipinaalam din ni Allah ang pag-akyat ng mga anghel:
“Umaakyat sa Kanya ang mga anghel at ang Espiritu sa isang araw na ang sukat ay limampung libong taon.”
[Al-Ma‘arij 70:4]
At sinabi ng Propeta ﷺ tungkol sa mga anghel na nagpapalitan sa mga alipin:
“Pagkatapos ay umaakyat ang mga nagpalipas ng gabi sa inyo.”
Isinalaysay nina al-Bukhari at Muslim.
Kaya ang mga anghel ay umaakyat kay Allah, gaya ng ipinahayag ng Qur’an at Sunnah.
Ang punto ay ang pagpapatunay sa pag-akyat ay hindi nakasalalay sa pagiging kabilang ng isang bagay sa isang partikular na uri ng mga umiiral, kundi ang batayan ay kung ano ang ipinahayag ni Allah at ng Kanyang Sugo.
Ang tunay na problema sa pagdududang ito ay ang paggamit sa paghahati ng mga teologo sa mga bagay bilang “substances at accidents,” pagkatapos ay pagtatayo ng mga diumano’y kinakailangang tuntunin mula rito, at pagkatapos ay pagtanggi sa hayag na kahulugan ng mga teksto kapag ang mga ito ay tila sumasalungat sa mga naturang tuntunin.
Ang Ahl al-Sunnah naman ay naniniwala sa anumang ipinahayag ni Allah at ng Kanyang Sugo. Pinatutunayan nila ang pagiging mataas ni Allah at ang pag-akyat ng mabuting salita sa Kanya ayon sa nasasaad sa teksto, nang hindi inaalam ang eksaktong paraan at nang hindi inihahalintulad ito sa mga nilikha.
Kaya hindi natin sinasabi: Paano ito umaakyat? Ano ang eksaktong paraan ng pag-akyat nito? Sapagkat ang paraan ng mga bagay sa di-nakikitang daigdig na ipinahayag ni Allah ay walang nakaaalam kundi si Allah.
Hindi rin tama na sabihin na ang simpleng pagiging accident ng pananalita ay nangangahulugang imposibleng umakyat ito. Ang ipinapalagay na ugnayang ito mismo ay nangangailangan ng ebidensya, at sinasalungat ito ng mga tekstong nagpapatunay sa mga paglalarawan at mga hatol na may kaugnayan sa mga gawa at salita.
Ang pagsasabing ang pananalita ay isang accident at dahil dito ay imposibleng umakyat ito kay Allah ay isang maling pagdududa.
Ang sinabi ni Allah:
“Sa Kanya umaakyat ang mabuting salita”
ay isang malinaw na teksto tungkol sa pag-akyat ng mabuting salita, at ginamit ito ng mga imam ng Ahl al-Sunnah bilang patunay sa pagiging mataas ni Allah at sa Kanyang pagiging nasa itaas ng Kanyang mga nilikha.
Ang pagiging accident ng pananalita ay hindi pumipigil sa pag-akyat nito. Ang batayan ay kung ano ang ipinahayag ni Allah at ng Kanyang Sugo, hindi ang mga tuntunin ng teolohiyang spekulatibo na ginagawang hadlang ang inaakalang kalikasan ng mga accident.
Ang nararapat ay patunayan ang pinatunayan ni Allah para sa Kanyang Sarili, maniwala sa Kanyang pagiging mataas, at patunayan ang pag-akyat ng mabuting salita sa Kanya, habang inilalayo Siya sa anumang pagkakatulad sa mga nilikha at hindi nakikialam sa eksaktong paraan nito.
At si Allah ang higit na nakaaalam.