Kung nilikha ng Allah, ang Kataas-taasan, ang tao upang sambahin Siya, at ang Islam ay nakabatay sa pagpapasakop at pagsunod sa Allah, bakit hindi itinuturing na hindi mananampalataya ang isang Muslim na nagpapabaya sa ilang gawaing pagsamba o nagpapatuloy sa ilang kasalanan, gayong hindi niya naisasakatuparan ang ganap na pagpapasakop sa Allah? At nagkakasala ba ang isang taong naglilimita lamang sa kanyang sarili sa mga obligadong gawain at ginugugol ang natitirang oras sa mga pinahihintulutang bagay nang walang layuning mapalapit sa Allah sa pamamagitan ng mga ito?
Sagot
Ang lahat ng papuri ay para sa Allah, at nawa’y ang kapayapaan at mga pagpapala ay mapasa Sugo ng Allah. Pagkatapos nito:
Ang Islam ay ang pagpapasakop sa Allah, ang Kataas-taasan, sa pamamagitan ng Tawhid at pagsunod sa Kanya sa pamamagitan ng pagsunod sa Kanyang mga utos. Ang pagsamba sa Allah ang layunin kung bakit nilikha ng Allah ang mga tao. Gayunpaman, hindi nangangahulugan nito na ang bawat kasalanan o pagkukulang sa pagsamba ay nag-aalis sa isang Muslim mula sa Islam, sapagkat ang pananampalataya ay may pundasyon, mga sangay, at iba’t ibang antas; ito ay nadaragdagan sa pamamagitan ng pagsunod at nababawasan dahil sa kasalanan.
Una: Ang pagsamba sa Allah ang layunin ng paglikha sa tao
Sinabi ng Allah, ang Kataas-taasan:
“At hindi Ko nilikha ang mga jinn at mga tao maliban upang sambahin Ako.”
[Adh-Dhariyat: 56]
Saklaw ng pagsamba ang lahat ng salita at gawa, panlabas man o panloob, na minamahal at kinalulugdan ng Allah. Kabilang sa pinakadakilang anyo nito ang Tawhid o pagkilala sa Kaisahan ng Allah, pananampalataya sa Kanya, pagsunod sa Kanya, at pagsunod sa Kanyang Sugo ﷺ.
Sinabi ng Allah:
“At ito ay isang pinagpalang Aklat na Aming ibinaba, kaya sundin ninyo ito at magkaroon kayo ng takot sa Allah upang kayo ay kaawaan.”
[Al-An‘am: 155]
At sinabi Niya:
“Sabihin: ‘Sundin ninyo ang Allah at sundin ninyo ang Sugo’ … ‘At kung susundin ninyo siya, kayo ay mapapatnubayan.’”
[An-Nur: 54]
Kaya ang ganap na pagpapasakop sa Allah ay naisasakatuparan sa pamamagitan ng pagsunod sa Kanya at sa mga aral na dumating sa Qur’an at Sunnah.
Ikalawa: Hindi lahat ng kasalanan o pagpapabaya sa isang gawaing pagsamba ay kufr
May pagkakaiba sa pagitan ng pagtalikod sa Islam at sa pundasyon nito at ng pagkahulog sa isang kasalanan o pagpapabaya sa ilang obligasyon.
Ipinakikita ng Qur’an na hindi lahat ng kasalanang mas mababa sa shirk ay kufr na nag-aalis sa isang tao mula sa Islam. Sinabi ng Allah, ang Kataas-taasan:
“Katotohanan, hindi pinatatawad ng Allah ang pagtatambal sa Kanya, ngunit pinatatawad Niya ang anumang mas mababa rito sa sinumang Kanyang naisin.”
[An-Nisa’: 48]
Malinaw na pinag-iba ng talata ang shirk at ang mga kasalanang mas mababa rito.
Sinabi rin ng Allah tungkol sa mga taong pinaghalo ang mabubuting gawa at mga kasalanan:
“At may iba na umamin sa kanilang mga kasalanan. Pinaghalo nila ang isang mabuting gawa at isang masamang gawa. Maaaring tanggapin ng Allah ang kanilang pagsisisi. Katotohanan, ang Allah ay Mapagpatawad, Maawain.”
[At-Tawbah: 102]
Kaya maaaring ang isang tao ay Muslim at naniniwala sa Kaisahan ng Allah ngunit nakagagawa pa rin ng ilang kasalanan o nagkukulang sa ilang obligasyon. Nababawasan ang kanyang pananampalataya dahil sa kanyang pagsuway, ngunit hindi nangangahulugan nito na tuluyan nang nawala ang pundasyon ng kanyang pananampalataya.
Ito ay tungkol sa mga kasalanan at pagsuway na hindi mismo maituturing na malaking kufr. Tungkol naman sa mga bagay na malinaw na itinakda ng Islam bilang kufr na nag-aalis sa isang tao mula sa Islam, iba ang hatol sa mga ito.
Ikatlo: Hindi magkakapantay ang mga Muslim sa antas ng pagsunod
Sinabi ng Allah, ang Kataas-taasan:
“Pagkatapos ay ipinamana Namin ang Aklat sa mga pinili Namin mula sa Aming mga alipin. Sa kanila ay may gumagawa ng kamalian laban sa kanyang sarili, may katamtaman, at may nangunguna sa mabubuting gawa sa kapahintulutan ng Allah.”
[Fatir: 32]
Ang mga tao ay may iba’t ibang antas ng pagsunod sa Allah:
Ipinakikita nito na ang pagkukulang ng isang Muslim ay hindi nangangahulugang awtomatiko siyang lumabas sa Islam.
Ikaapat: Ang pananampalataya ay nadaragdagan at nababawasan
Kabilang sa mga pangunahing paniniwala ng Ahl as-Sunnah na ang pananampalataya ay hindi iisang nakapirming antas para sa lahat ng Muslim. Ito ay nadaragdagan sa pamamagitan ng pagsunod at nababawasan dahil sa kasalanan.
Sinabi ng Propeta ﷺ:
“Ang pananampalataya ay may mahigit pitumpu — o mahigit animnapu — na sangay. Ang pinakamainam dito ay ang pagsasabi ng ‘Walang diyos na karapat-dapat sambahin maliban sa Allah,’ at ang pinakamababa ay ang pag-aalis ng nakapipinsalang bagay mula sa daan, at ang kahinhinan ay isang sangay ng pananampalataya.”
[Isinalaysay ni Muslim]
Ipinakikita ng hadith na ang pananampalataya ay may mga sangay at antas, at nagkakaiba ang mga tao sa kanilang mga gawa.
Kaya hindi tamang sabihin na kapag iniwan ng isang tao ang isang bahagi ng pagsunod ay tuluyan nang nawawala ang kanyang pananampalataya. Maaaring mabawasan ang pagiging ganap ng kanyang pananampalataya habang nananatili ang pundasyon nito.
Ikalima: Ano ang kalagayan ng isang Muslim na gumagawa ng malalaking kasalanan?
Ang isang taong namatay na nananatili sa Tawhid at hindi nakagawa ng anumang bagay na nag-aalis sa kanya mula sa Islam, ngunit namatay na may malalaking kasalanang hindi niya pinagsisihan, ay nasa ilalim ng kalooban ng Allah, ang Kataas-taasan.
Sinabi Niya:
“At pinatatawad Niya ang anumang mas mababa rito sa sinumang Kanyang naisin.”
[An-Nisa’: 48]
Maaaring patawarin siya ng Allah, at maaari rin siyang parusahan dahil sa ilan sa kanyang mga kasalanan. Ngunit hindi siya mananatili sa Impiyerno magpakailanman tulad ng isang hindi mananampalataya kung siya ay namatay na taglay ang pundasyon ng Tawhid at pananampalataya.
Hindi ito nangangahulugan na dapat maliitin ang mga kasalanan. Ang mga ito ay maaaring maging dahilan ng kaparusahan at pagkawala ng maraming kabutihan. Ang layunin dito ay ipaliwanag ang pagkakaiba ng kasalanan at kufr na nag-aalis sa isang tao mula sa Islam.
Ikaanim: Nagkakasala ba ang Muslim na naglilimita lamang sa kanyang sarili sa mga obligadong gawain?
Kung tinutupad ng isang Muslim ang mga ipinag-utos ng Allah at iniiwasan ang mga ipinagbawal Niya, hindi siya nagkakasala dahil lamang sa hindi niya pagpaparami ng mga boluntaryong pagsamba.
Ang mga boluntaryong pagsamba ay dahilan upang madagdagan ang gantimpala at pagiging malapit sa Allah, ngunit hindi kapantay ng mga obligadong gawain ang kanilang hatol.
May isang lalaking lumapit sa Propeta ﷺ upang magtanong tungkol sa mga obligasyon. Nang ipaliwanag sa kanya ng Propeta ang mga ito, sinabi ng lalaki na hindi niya dadagdagan o babawasan ang mga iyon. Sinabi ng Propeta ﷺ:
“Magtatagumpay siya kung siya ay nagsasabi ng totoo.”
[Isinalaysay nina Al-Bukhari at Muslim]
Ipinakikita nito na ang sinumang tumutupad sa mga obligasyon at umiiwas sa mga ipinagbabawal ay nakatupad sa hinihingi sa kanya, bagaman ang nagpaparami ng boluntaryong pagsamba at mabubuting gawa ay may mas mataas na antas at mas malaking gantimpala.
Ikapito: Kailangan bang gawing pagsamba ang lahat ng pinahihintulutang gawain sa pamamagitan ng intensyon?
Ang mga pinahihintulutang bagay tulad ng pagkain, pagtulog, pagtatrabaho, pangangalakal, at pinahihintulutang libangan ay hindi nagiging kasalanan dahil lamang sa ginagawa ang mga ito nang walang partikular na intensyong mapalapit sa Allah.
Gayunpaman, maaaring gawing pagsamba ng isang Muslim ang marami sa kanyang karaniwang pinahihintulutang gawain sa pamamagitan ng mabuting intensyon. Maaari siyang kumain upang magkaroon ng lakas sa pagsunod sa Allah, magtrabaho upang kumita ng halal at suportahan ang kanyang pamilya, at magpahinga upang mabawi ang lakas para sa pagtupad sa kanyang mga tungkulin.
Ito ay higit na ganap at may mas malaking gantimpala, ngunit hindi nangangahulugan na ang bawat pinahihintulutang gawain na ginawa nang walang intensyon ng pagsamba ay nagiging kasalanan.
Hindi rin ito sumasalungat sa sinabi ng Allah, ang Kataas-taasan:
“Sabihin: ‘Katotohanan, ang aking pagdarasal, ang aking paghahandog, ang aking buhay at ang aking kamatayan ay para sa Allah, ang Panginoon ng mga daigdig.’”
[Al-An‘am: 162]
Ang Allah mismo ang nagpahintulot sa Kanyang mga alipin ng mabubuting bagay at mga kapakinabangan sa mundong ito. Kaya ang paggamit sa mga bagay na pinahintulutan ng Allah ay bahagi ng Kanyang batas, hangga’t hindi nito nagiging dahilan upang iwan ng isang tao ang isang obligasyon o gumawa ng isang ipinagbabawal.
Buod
Ang Islam at pagsamba sa Allah ay malapit na magkaugnay, ngunit ang pagsunod ay may iba’t ibang antas at ang pananampalataya ay nadaragdagan at nababawasan. Kaya hindi nagiging hindi mananampalataya ang isang Muslim dahil lamang sa paggawa ng kasalanan o pagkukulang sa ilang gawaing pagsamba na ang pag-iwan ay hindi mismo kufr.
Ang isang taong nananatili sa pundasyon ng Tawhid at pananampalataya, bagaman mayroon siyang mabubuting gawa at mga kasalanan, ay hindi lumalabas sa Islam dahil lamang sa kanyang mga kasalanan, bagaman nababawasan ang kanyang pananampalataya at kailangan niyang magsisi.
Gayundin, ang isang taong tumutupad sa mga obligasyon, umiiwas sa mga ipinagbabawal, at pagkatapos ay ginugugol ang natitirang oras sa mga pinahihintulutang bagay ay hindi nagkakasala dahil lamang sa hindi niya paggawa ng mga boluntaryong pagsamba o sa hindi niya pagkakaroon ng intensyon ng pagsamba sa bawat pinahihintulutang gawain. Gayunpaman, ang pagpaparami ng boluntaryong pagsamba at paggawa sa mga karaniwang gawain bilang pagsamba sa pamamagitan ng mabuting intensyon ay higit na ganap at may mas malaking gantimpala.
At ang Allah ang higit na nakaaalam.