Ang lahat ng papuri ay para kay Allah, at nawa’y ang kapayapaan at mga pagpapala ay mapasa Sugo ni Allah. Pagkatapos nito:
Ang mga pinahihintulutang gawa at salita na hindi nilalayon ng tao bilang pagsunod o pagsuway ay walang gantimpala at walang kaparusahan, at ito ay pinagkasunduan ng mga iskolar. Tungkol naman sa kung itinatala ba muna ito ng mga anghel, may pagkakaiba ng opinyon. Ang pananaw na pinipili bilang mas malakas sa fatwa na ito ay itinatala ng mga anghel ang lahat ng sinasabi ng tao, kabilang ang mga pinahihintulutang salita, ngunit sa Araw ng Muling Pagkabuhay ay wala nang mananatili sa kanyang talaan maliban sa mga bagay na may kaakibat na gantimpala o kaparusahan.
Hindi lahat ng ginagawa ng tao sa kanyang buhay ay pagsunod o kasalanan. May mga gawa na pinahihintulutan, tulad ng pagkain, pag-inom, pagtulog, pag-upo, at pakikipag-usap tungkol sa karaniwang mga bagay.
Iniulat ni Shaykh Ibn ‘Uthaymin, kaawaan nawa siya ni Allah, ang pagkakasundo ng mga iskolar na ang isang bagay na pinahihintulutan sa sarili nito ay walang gantimpala at walang kaparusahan, maliban kung ito ay maiugnay sa isang intensiyon o layunin na nagbabago sa hatol nito.
Kung ang isang pinahihintulutang gawa ay ginawang paraan patungo sa isang bagay na ipinag-uutos o minamahal sa Islam, maaaring gantimpalaan ang tao ayon sa kanyang intensiyon. Kung gagamitin naman niya ito bilang paraan patungo sa isang ipinagbabawal na bagay, maaari siyang magkasala dahil dito.
Kaya ang parehong karaniwang gawain ay maaaring magkaroon ng magkaibang hatol depende sa intensiyon at layunin.
Nagkaroon ng pagkakaiba ng opinyon ang mga iskolar tungkol sa usaping ito.
Sinabi ni Allah, ang Kataas-taasan:
“Wala siyang binibigkas na anumang salita maliban na naroon sa tabi niya ang isang tagamasid na handang magtala.”
[Qaf: 18]
Ayon sa ilang iskolar, ang maliwanag na kahulugan ng talatang ito ay sumasaklaw sa lahat ng binibigkas ng tao, maging ito ay pagsunod, kasalanan, o pinahihintulutang pananalita.
Binanggit ni Shaykh al-Islam Ibn Taymiyyah, kaawaan nawa siya ni Allah, ang pagkakaiba ng opinyon ng mga tagapagpaliwanag ng Qur’an tungkol dito. Sinabi ni Mujahid at ng iba pa na itinatala ng mga anghel ang lahat, samantalang sinabi ni ‘Ikrimah at ng iba pa na ang itinatala lamang nila ay yaong may kaakibat na gantimpala o kaparusahan.
Pagkatapos ay binanggit ni Ibn Taymiyyah na ang maliwanag na kahulugan ng Qur’an ay nagpapahiwatig na ang lahat ay itinatala, dahil ang sinabi ni Allah:
“Wala siyang binibigkas na anumang salita”
ay pangkalahatan at sumasaklaw sa lahat ng sinasabi ng tao.
Ang ibang pangkat ng mga iskolar ay nagsabing ang mga anghel ay nagtatala lamang ng mga salitang may kaugnayan sa gantimpala o kaparusahan, maging mabuting gawa man o kasalanan.
Ipinaliwanag nila ang sinabi ni Allah:
“Wala siyang binibigkas na anumang salita”
bilang tumutukoy sa mga salitang karapat-dapat sa gantimpala o kaparusahan, sapagkat ang tao ay hindi pananagutin sa isang bagay na ganap na pinahihintulutan.
Kaya ang pagkakaiba ng opinyon ay hindi tungkol sa gantimpala o kaparusahan ng pinahihintulutang bagay, kundi tungkol sa kung itinatala ba ito mula sa simula.
Ang pananaw na pinipili bilang mas malakas sa fatwa na ito ay ang mga anghel ay nagtatala ng lahat ng sinasabi ng tao, maging ang pinahihintulutang pananalita.
Halimbawa, kung sabihin ng isang tao: “Gusto kong kumain” o “Pupunta ako sa ganitong lugar,” kabilang ito sa pangkalahatang kahulugan ng sinabi ni Allah:
“Wala siyang binibigkas na anumang salita maliban na naroon sa tabi niya ang isang tagamasid na handang magtala.”
Ngunit ang simpleng pagtatala ng mga salitang ito ay hindi nangangahulugang gagantimpalaan o parurusahan ang tao dahil sa mga ito.
Binuod ni Shaykh Muhammad al-Amin al-Shinqiti, kaawaan nawa siya ni Allah, ang pagkakaibang ito sa pagsasabing nagkakasundo ang mga iskolar na walang gantimpala o kaparusahan maliban sa mga bagay na talagang may kaakibat nito. Ang kanilang pagkakaiba lamang ay kung ang pinahihintulutang bagay ay hindi itinatala mula sa simula, o itinatala muna at pagkatapos ay binubura.
Ang teksto na pangunahing batayan ng usaping ito ay tumutukoy sa mga salita, sapagkat sinabi ni Allah:
“Wala siyang binibigkas na anumang salita.”
Tungkol naman sa mga pinahihintulutang gawain sa pangkalahatan, ang pinagkasunduang prinsipyo ay hindi gagantimpalaan o parurusahan ang tao para sa isang ganap na pinahihintulutang gawain na walang kaugnayan sa mabuti o masamang intensiyon.
Kaya kinakailangang pag-ibahin ang usapin ng pagtatala ng isang gawain o salita at ang usapin ng gantimpala o kaparusahan para rito.
Ang isang pinahihintulutang gawain ay maaaring maging isang gawa ng pagsamba dahil sa mabuting intensiyon.
Halimbawa, ang pagkain ay pinahihintulutan sa orihinal. Ngunit kung layunin ng isang tao na palakasin ang kanyang katawan upang makatulong sa pagsunod kay Allah, maaaring magkaroon siya ng gantimpala dahil sa kanyang intensiyon.
Sa kabilang banda, ang isang pinahihintulutang gawain ay maaaring gamitin bilang paraan patungo sa isang ipinagbabawal na bagay, kaya maaari itong magkaroon ng ibang hatol dahil sa layuning kaugnay nito.
Samakatuwid, magkaiba ang isang ganap na pinahihintulutang gawain at ang isang pinahihintulutang gawa na may kaugnayan sa isang intensiyon o lehitimong layunin.
Ang pinahihintulutang gawain na hindi nilalayon ng tao bilang pagsunod o pagsuway ay walang gantimpala at walang kaparusahan sa orihinal.
Tungkol naman sa pagtatala nito ng mga anghel, nagkaroon ng pagkakaiba ng opinyon ang mga iskolar. Ang ilan ay nagsabing ang itinatala lamang ay yaong may kaugnayan sa gantimpala at kaparusahan, samantalang ang iba ay nagsabing itinatala ang lahat ng salita.
Ang pananaw na pinipili bilang mas malakas sa fatwa na ito ay itinatala ng mga anghel ang lahat ng sinasabi ng tao, maging ang pinahihintulutang pananalita. Pagkatapos, ang mga pinahihintulutang bagay na walang gantimpala o kaparusahan ay binubura, at ang nananatili lamang sa kanyang talaan ay yaong may kaugnayan sa gantimpala o kaparusahan.
At si Allah ang higit na nakaaalam.