Ang lahat ng papuri ay kay Allah, at nawa’y ang mga pagpapala at kapayapaan ay mapasa-Sugo ni Allah. Bilang pagpapatuloy:
Hindi sapat ang pagkakaila ng pagkakatulad sa mga nilikha upang pagtibayin ang isang katangian ni Allah. Walang katangiang pinagtitibay para sa Kaniya nang walang patunay mula sa Qur’an, Sunnah, o pagkakaisa ng mga iskolar. Ang mga katangian ng kakulangan ay itinatanggi tungkol sa Kaniya sa lahat ng pagkakataon; hindi nagiging mga kaganapan ang mga ito sa pagdaragdag ng “sa paraang angkop sa Kaniya.” Isinasaalang-alang ang kawalan ng pagkakatulad kapag pinagtitibay ang mga napatunayang katangian, ngunit hindi nito pinahihintulutan ang pag-imbento ng mga katangiang walang patunay.
Ang mga katangian ni Allah ay pinagtitibay lamang batay sa kapahayagan
Ang ibig sabihin nito ay nililimitahan natin ang pagpapatibay sa Kaniyang mga katangian sa itinatatag ng patunay. Hindi natin Siya inilalarawan batay lamang sa opinyon o imahinasyon, kahit isipin nating ang isang paglalarawan ay nagpapahayag ng kaganapan.
Sinabi ni Ibn al-ʿAṭṭār: “May pagkakaisa na ang mga katangian ay pinagtitibay lamang batay sa kapahayagan.” Tingnan ang Al-Iʿtiqād al-Khāliṣ min al-Shakk wa-l-Intiqād (p. 129).
Iniulat ni Al-Saffārīnī mula kay Imam Aḥmad: “Inilalarawan lamang si Allah sa pamamagitan ng ipinanglarawan Niya sa Kaniyang sarili at ng ipinanglarawan sa Kaniya ng Kaniyang Sugo, nawa’y sumakaniya ang mga pagpapala at kapayapaan. Hindi tayo lumalampas sa Qur’an at hadith.”
Iniulat din niya mula kay Ibn Taymiyyah na ang pamamaraan ng mga unang salinlahi ay pagtibayin ang mga paglalarawang ibinigay ni Allah at ng Kaniyang Sugo tungkol sa Kaniya, “nang walang pagbaluktot o pagkakaila, nang hindi tinutukoy kung paano ang mga ito, at nang hindi itinutulad sa mga katangian ng mga nilikha.” Tingnan ang Lawāmiʿ al-Anwār al-Bahiyyah (1/24).
Samakatuwid, ang pagpapatibay ng katangian nang walang patunay ay pagsasalita tungkol kay Allah nang walang kaalaman. Sinabi Niya:
“Sabihin mo: Ipinagbawal lamang ng aking Panginoon ang mga kahalayan, hayag man o lihim, ang kasalanan, ang di-makatarungang pananalakay, ang pagtatambal ninyo kay Allah ng anumang hindi Niya binigyan ng katibayan, at ang pagsasabi ninyo tungkol kay Allah ng hindi ninyo nalalaman.” [Al-Aʿrāf: 33]
Bakit hindi sapat ang pagkakaila ng pagkakatulad?
Kapag sinasabi natin tungkol sa mga napatunayang katangian, “Sa paraang angkop kay Allah, nang walang pagkakatulad sa mga nilikha,” nililinaw natin kung paano tatanggapin ang itinatag ng patunay: hindi natin tinutukoy kung paano ang katangian at hindi natin ito itinutulad sa mga katangian ng mga nilikha.
Ngunit ang pananalitang ito ay hindi isang hiwalay na patunay na makapagtatatag ng anumang katangiang imungkahi ng nagsasalita. Kung sapat ito, maaaring iugnay kay Allah ang gutom, uhaw, at lahat ng iba pang kakulangan, at sagutin ang anumang pagtutol sa simpleng pagsasabing: “Hindi ito tulad ng mga katangian ng mga nilikha.”
Ipinaliwanag ni Ibn ʿUthaymīn na ipinakikita nito ang pagkakamali ng pag-asa lamang sa pagkakaila ng pagkakatulad. Ang tuntunin ay pagtibayin ang mga katangian ng kaganapang pinagtibay ni Allah para sa Kaniyang sarili, sa paraang walang anumang kakulangan. Tingnan ang Taqrīb al-Tadmuriyyah (p. 76 at mga kasunod).
Ang mga katangian ng kakulangan ay itinatanggi tungkol kay Allah
Taglay ni Allah ang kaganapan, at Siya ay malaya sa anumang sumasalungat dito. Sinabi Niya:
“Kay Allah ang pinakamataas na paglalarawan, at Siya ang Makapangyarihan, ang Marunong.” [Al-Naḥl: 60]
Ibig sabihin, sa Kaniya nauukol ang pinakaganap na paglalarawan.
Sinabi ni Ibn Taymiyyah: “Ang kakulangan ay itinatanggi tungkol sa Kaniya sa pamamagitan ng katwiran, kung paanong itinatanggi ito sa pamamagitan ng kapahayagan. Itinatakda ng katwiran na taglay Niya ang mga katangian ng kaganapan, at ang kakulangan ay anumang sumasalungat sa mga katangiang iyon.” Tingnan ang Sharḥ al-Aṣbahāniyyah (p. 412).
Dahil dito, hindi maaaring iugnay kay Allah ang takot, pagkain, at panganganak na binanggit sa tanong, may pagkakaila man ng pagkakatulad o wala. Ang pagkain at pag-inom ay nagpapahiwatig ng pangangailangan, at ang pangangailangan ay isang kakulangan. Hindi nawawala ang kahulugang ito sa simpleng paglalarawan sa pagkain bilang “dakila” o “angkop kay Allah.”
Gayundin ang gutom, uhaw, at iba pang kahalintulad na kakulangan. Si Allah ay malaya sa mga ito dahil sa Kaniyang kaganapan, hindi lamang dahil hinahanap natin kung paano sila naiiba sa mga katangian ng tao.
Kailangan ba ng tiyak na teksto upang itanggi ang bawat kakulangan?
Hindi kailangang isa-isang banggitin sa teksto ang pagkakaila ng bawat katangian ng kakulangan bago natin pagtibaying si Allah ay malaya rito. Ang mga patunay na nagtatatag ng Kaniyang kaganapan ay nagtatanggi rin sa anumang sumasalungat dito.
Dapat pag-ibahin ang dalawang bagay: ang hindi pagpapatibay ng katangiang walang patunay, at ang pagkakaila ng katangiang ipinakikita ng kaganapan ni Allah na imposibleng maiugnay sa Kaniya.
Maaaring sabihin na ang kawalan ng tekstong nagtatatag sa isang partikular na katangian ay hindi, sa sarili lamang nito, patunay na imposible ito. Ngunit hindi nito pinahihintulutang iugnay iyon kay Allah nang walang kaalaman. Kung naglalaman ito ng kakulangan, ang patunay ng Kaniyang kaganapan ay patunay rin sa pagkakaila nito.
Ang pagkakaiba ng mga napatunayang katangian at mga inimbentong katangian
Pinagtitibay ng fatwa ang mga katangiang nabanggit sa mga teksto, gaya ng kagalakan, pagtawa, galit, pagsasalita, Mukha, at dalawang Kamay, sa paraang angkop kay Allah at walang pagkakatulad sa mga nilikha.
Ang pagkakaiba ng mga ito sa mga inimbentong katangian ay ang mga una ay napatunayan at pinagtitibay para kay Allah sa ganap na paraan. Ang mga ikalawa naman ay walang patunay at maaaring maglaman ng kakulangang sumasalungat sa Kaniyang kaganapan.
Ang paggamit ng ilang salitang ginagamit din sa paglalarawan ng tao ay hindi dahilan upang itanggi ang napatunayan. Gayundin, ang pagkakaila ng pagkakatulad ay hindi dahilan upang tanggapin ang hindi napatunayan.
Buod
Ang pagpapatibay sa mga katangian ni Allah ay nakabatay sa patunay, kasama ang paniniwala sa Kaniyang kaganapan at pagiging malaya sa pagkakatulad sa Kaniyang mga nilikha. Hindi napagtitibay ang isang katangiang hindi nabanggit sa pamamagitan lamang ng pagdaragdag ng “sa paraang angkop sa Kaniya.” Ang mga katangian ng kakulangan ay itinatanggi tungkol sa Kaniya sa lahat ng pagkakataon.
At si Allah ang higit na nakaaalam.