Ang Kahulugan ng Pahayag ni al-Bayhaqi na “Walang Saan” at ang Hatol sa Pagtatanong: Nasaan si Allah?

Ang lahat ng papuri ay para kay Allah, at nawa’y mapasa Sugo ni Allah ang kapayapaan at mga pagpapala. Pagkatapos nito:

Ipinaliliwanag ng fatwa ang sinabi ni al-Bayhaqi na “walang saan” bilang nakabatay sa kanyang pagtanggi sa direksiyon at lugar, gayundin sa kanyang pananaw na hindi dapat itanong tungkol kay Allah gamit ang ganitong pananalita. Gayunman, pinipili ng fatwa ang pananaw na pinahihintulutan ang tanong na “Nasaan si Allah?” dahil ito ay nabanggit sa hadith tungkol sa aliping babae sa Sahih Muslim, habang pinananatili na si Allah ay higit na mataas kaysa sa mapalibutan o malimitahan ng anumang nilikhang lugar.

Ano ang ibig sabihin ni al-Bayhaqi sa “walang saan”?

Sinabi ni al-Bayhaqi sa Al-I‘tiqad na ang pagiging nakataas ni Allah sa Kanyang Trono ay hindi nangangahulugan ng pagtuwid matapos maging baluktot, hindi rin pananatili sa isang lugar, at hindi rin pagdikit sa alinman sa Kanyang mga nilikha. Pagkatapos ay sinabi niya:

“Bagkus, Siya ay nakataas sa Kanyang Trono gaya ng Kanyang ipinahayag, nang walang paano at walang saan.”

Ipinaliliwanag ng fatwa na ang katagang “walang saan” ay naaayon sa kilalang pananaw ng ilang teologo na nagbabawal sa pagtatanong tungkol kay Allah gamit ang “saan,” dahil para sa kanila ang ganitong tanong ay nauugnay sa lugar o pisikal na katawan, samantalang si Allah ay maluwalhati at higit sa gayong mga bagay.

Ayon sa mga pag-aaral na binanggit ng fatwa, pinagtitibay ni al-Bayhaqi ang salitang istiwa’ na matatagpuan sa mga teksto, ipinagkakatiwala kay Allah ang tunay na kahulugan nito, at itinatanggi ang direksiyon. Kaya ang kanyang pahayag ay kaugnay ng ganitong teolohikal na pananaw at hindi dapat ihiwalay sa iba pa niyang mga sinabi tungkol sa mga katangian ni Allah.

Katibayan na pinahihintulutan ang pagtatanong ng “saan?”

Ginamit ng fatwa bilang katibayan ang hadith ni Mu‘awiyah ibn al-Hakam al-Sulami, kalugdan nawa siya ni Allah, tungkol sa kanyang aliping babae. Nang tanungin niya ang Propeta ﷺ tungkol sa pagpapalaya rito, sinabi sa kanya ng Propeta:

“Dalhin mo siya sa akin.”

Sinabi ni Mu‘awiyah: Kaya dinala ko siya sa kanya. Tinanong siya ng Propeta ﷺ:

“Nasaan si Allah?”

Sumagot siya:

“Sa itaas ng langit.”

Tinanong niya:

“Sino ako?”

Sumagot siya:

“Ikaw ang Sugo ni Allah.”

Pagkatapos ay sinabi niya:

“Palayain mo siya, sapagkat siya ay isang mananampalataya.”

Isinalaysay ni Muslim (537).

Ang punto ng pangangatwiran ay mismong ang Propeta ﷺ ang nagtanong gamit ang ganitong pananalita at pinagtibay ang sagot ng aliping babae. Kaya ayon sa pananaw na pinipili ng fatwa, hindi tama na ipagbawal nang lubusan ang ganitong tanong.

Ginamit din ni ‘Abd al-Ghani al-Maqdisi ang hadith na ito bilang patunay na pinahihintulutan ang ganitong tanong. Tingnan: Al-Iqtisad fi al-I‘tiqad (p. 89).

Ipinaliwanag din ni al-Dhahabi na ang hadith ay naglalaman ng dalawang usapin: ang pagiging lehitimo ng tanong na “Nasaan si Allah?” at ang pagpapatibay sa sagot na “Sa itaas ng langit.” Tingnan: Al-‘Uluww (p. 28).

Ipinahihiwatig ba ng tanong na si Allah ay nakakulong sa isang lugar?

Pinag-iiba ng fatwa ang pagpapatibay sa kataasan ni Allah at ang pagsasabing may nilikhang lugar na nakapaligid o naglilimita sa Kanya.

Itinataguyod nito na si Allah ay nasa ibabaw ng Kanyang mga kalangitan, sa Kanyang Trono, habang itinatanggi na Siya ay maaaring mapaloob o malimitahan ng alinman sa Kanyang mga nilikha. Kaya hindi nito itinuturing na ang tanong na nabanggit sa hadith ay kinakailangang mangahulugan ng ipinagkakailang kahulugan ni al-Bayhaqi.

Mahalaga ang pagkakaibang ito sa pag-unawa sa sagot: ayon sa fatwa, ang pagpapatibay sa tanong at sa kataasan ni Allah ay hindi nangangahulugan ng paghahalintulad kay Allah sa mga pisikal na katawan na napapaloob sa mga lugar, at hindi rin nito tinutukoy kung paano ang Kanyang mga katangian.

Paano inilahad ng mga mananaliksik ang pananaw ni al-Bayhaqi?

Binanggit ng fatwa si Dr. ‘Abd al-Rahman al-Mahmud, na nagsabing ang interpretasyon ni al-Bayhaqi sa hadith ng aliping babae ay nagpapakita, ayon sa kanyang pagtatasa, na hindi pinagtitibay ni al-Bayhaqi ang kataasan ni Allah sa kahulugang pinaninindigan ng mga tagasunod ng ganitong pananaw. Tingnan: Mawqif Ibn Taymiyyah min al-Asha‘irah (2/588).

Binanggit din nito si Dr. Ahmad ibn ‘Atiyyah al-Ghamidi, na nagsasabing pinagtitibay ni al-Bayhaqi ang salitang istiwa’ na nabanggit sa mga teksto, ipinagkakatiwala ang kahulugan nito kay Allah, at itinatanggi ang direksiyon. Ginamit ni al-Ghamidi bilang patunay ang pahayag niyang “walang paano, walang saan,” kasama ng iba pang mga teksto mula sa kanyang mga akda.

Kabilang dito ang interpretasyon ni al-Bayhaqi sa sinabi ni Ibn al-Mubarak na si Allah ay “hiwalay sa Kanyang mga nilikha” bilang pagtanggi sa paninirahan ni Allah sa mga nilikha, nang hindi naman pinagtitibay ang ibang direksiyon. Inilahad din ni al-Ghamidi ang mga interpretasyon ni al-Bayhaqi sa ilang teksto tungkol sa kataasan, pag-akyat, at Mi‘raj, at pinuna ang mga ito mula sa ibang teolohikal na pananaw. Tingnan: Al-Bayhaqi wa Mawqifuhu min al-Ilahiyyat (pp. 347–352).

Ang mga siping ito ay nagpapaliwanag sa pananaw ni al-Bayhaqi ayon sa pagkaunawa ng dalawang mananaliksik at inilalahad ang kanilang pagpuna rito. Hindi nangangahulugan na ang mga pananaw na ito ay pinagkakasunduan ng lahat ng paaralang teolohikal.

Ang pananaw na pinili ng fatwa

Itinuturing ng fatwa na ang pagbabawal sa tanong na “saan?” ay hindi umaayon sa malinaw na kahulugan ng tunay na hadith at na ang pagpapatibay sa kataasan ni Allah ay naaayon sa mga pahayag na iniuugnay nito sa mga Salaf.

Sa pagtatapos, binabanggit nito ang pagpapakahulugan sa istiwa’ bilang kataasan at pagiging nasa ibabaw. Idinadagdag din nito sa mga pahayag na iniuugnay sa mga Salaf ang mga salitang tumutukoy sa pag-upo at pagiging nakaupo, at isinasalaysay ang kanilang pagkakaisa sa pagpapatibay ng direksiyon na “itaas.” Ang mga ito ay mga pahayag na iniuugnay ng fatwa sa mga Salaf bilang bahagi ng pangangatwiran at pananaw na pinili nito.

Ang direktang punto ng sagot ay ang pahayag ni al-Bayhaqi ay sumasalamin sa kanyang pagpili na itanggi ang direksiyon at ipagkatiwala ang kahulugan kay Allah, samantalang pinipili ng fatwa na pahintulutan ang tanong na nabanggit sa hadith ng aliping babae, habang itinatanggi na maaaring mapaloob si Allah ng anumang nilikha.

Buod

Ang pahayag ni al-Bayhaqi na “walang saan” ay kaugnay ng kanyang pagtanggi sa direksiyon at lugar. Samantala, pinipili ng fatwa ang pananaw na pinahihintulutan ang tanong na “Nasaan si Allah?” dahil ito ay napatunayan sa Sunnah, habang pinag-iiba ang pagpapatibay sa kataasan ni Allah at ang maling akalang maaaring mapalibutan o malimitahan Siya ng isang nilikhang lugar.

At si Allah ang higit na nakaaalam.