Ang lahat ng papuri ay para sa Allah, at nawa’y ang kapayapaan at mga pagpapala ay mapasakanyang Sugo. Pagkatapos nito:
Ang paghahambing kung sino ang mas mataas sa pagitan ng mga anghel at matutuwid na tao ay isang usaping pinagkaiba-iba ng pananaw ng mga iskolar. Ayon sa pananaw na pinapaboran ng fatwang ito, ang mga propeta at matutuwid na tao ay mas mataas kaysa sa mga anghel pagdating sa huling katayuan at gantimpalang kanilang makakamit, bagaman ang mga anghel ay natatangi sa lakas at pagpapatuloy ng kanilang pagsamba at sa hindi nila pagsuway sa Allah. Ang usaping ito ay hindi kabilang sa mga pangunahing saligan ng pananampalataya na kailangang pag-usapan nang napakahaba ng isang Muslim.
Nilikha ng Allah ang mga anghel at ginawa silang likas na masunurin sa Kanya. Sinabi ng Allah, ang Kataas-taasan:
“Hindi nila sinusuway ang Allah sa anumang ipinag-uutos Niya sa kanila, at ginagawa nila ang anumang ipinag-uutos sa kanila.”
[At-Tahrim 66:6]
At sinabi Niya:
“Niluluwalhati nila Siya sa gabi at araw nang hindi nanghihina.”
[Al-Anbiya 21:20]
Napatunayang sinabi ng Propeta ﷺ:
“Ang langit ay umingit, at nararapat lamang na ito ay umingit. Walang puwang dito na kasinlapad ng apat na daliri maliban na may isang anghel na nakalapat ang kanyang noo, nagpapatirapa sa Allah.”
[Iniulat ni At-Tirmidhi]
At sa hadith tungkol sa Isra’, sinabi ng Propeta ﷺ tungkol sa Al-Bayt Al-Ma'mur:
“Araw-araw ay pitumpung libong anghel ang nagdarasal dito; kapag sila ay lumabas, hindi na sila muling babalik dito.”
[Iniulat nina Al-Bukhari at Muslim]
Ipinapakita nito ang kadakilaan at kasaganaan ng pagsamba ng mga anghel.
Hindi kinakailangan.
Ang mga anghel ay nilikha na may kalikasang naiiba sa kalikasan ng mga tao. Sila ay likas na ginawa para sa pagsunod at wala sa kanila ang mga pagnanasa at hilig ng tao na nangangailangan ng pakikipaglaban at pagpipigil.
Ang matuwid na tao naman ay sumasamba sa Allah sa kabila ng pagnanasa, sariling hilig, pagod, at kahinaan, at nagsisikap laban sa kanyang sarili upang manatili sa pagsunod.
Dahil dito, itinuring ng ilang iskolar na ang pagsunod ng mga propeta at matutuwid na tao ay may natatanging kabutihan sa aspetong ito, sapagkat nakakamit nila ang matataas na antas ng pananampalataya at pagsunod sa kabila ng mga hilig ng kalikasang pantao na nangangailangan ng pakikipaglaban sa sarili.
Iniulat ni Shaykh Al-Islam Ibn Taymiyyah, kaawaan nawa siya ng Allah, na ang kilalang pananaw ng ilang pangkat ng mga iskolar ng Ahl As-Sunnah ay na ang mga propeta at matutuwid na awliya’ ng Allah ay mas mataas kaysa sa mga anghel.
Sinabi ni Ibn Al-Qayyim, kaawaan nawa siya ng Allah:
“Ang pananaw ng Ahl As-Sunnah ay ang matutuwid na tao ay mas mataas kaysa sa mga anghel.”
Ipinaliwanag niya na kabilang sa mga dahilan nito ang katotohanang ang pagsamba ng tao ay ginagawa kasabay ng pakikipaglaban sa sarili at mga pagnanasa, hindi tulad ng mga anghel na likas na nilikha ng Allah para sa pagsunod.
Gayunpaman, mahalagang tandaan na ang usaping ito ay hindi pinagkaisahan ng lahat ng mga iskolar, bagkus ay may pagkakaiba ng pananaw at mga detalye tungkol dito.
Ayon sa pananaw na pinapaboran ng fatwang ito, oo, at ang mga propeta ang nangunguna sa matutuwid na tao.
Binanggit ni Ibn Al-Qayyim, kaawaan nawa siya ng Allah, na ang mga sugo ng Allah—kabilang sina Muhammad, Ibrahim, Musa, Isa, at Nuh, sumakanila nawa ang kapayapaan at mga pagpapala—ay mas mataas kaysa sa mga anghel.
Hindi nito minamaliit ang katayuan ng mga anghel. Sila ay mga marangal na lingkod na pinarangalan at pinuri ng Allah. Ang pinag-uusapan lamang dito ay ang paghahambing ng mga antas ng mga dakilang nilikha na pinarangalan ng Allah.
Ilang iskolar ang naniniwala na ang matutuwid na tao ay mas mataas din kaysa sa mga anghel pagdating sa kanilang huling kalagayan at katayuang makakamit sa Kabilang-Buhay.
Pinili ni Shaykh Ibn Uthaymeen, kaawaan nawa siya ng Allah, ang isang mas detalyadong pananaw: ang mga anghel ay mas mataas kung isasaalang-alang ang simula, sapagkat nilikha sila mula sa liwanag, likas na ginawa para sa pagsunod, at binigyan ng lakas upang gawin ito.
Ngunit ang matutuwid na tao ay mas mataas kung isasaalang-alang ang katapusan, dahil sa karangalang ipagkakaloob sa kanila ng Allah sa Paraiso.
Kabilang sa mga patunay na binanggit ay ang pagpasok ng mga anghel sa mga naninirahan sa Paraiso upang batiin sila, gaya ng sinabi ng Allah:
“At ang mga anghel ay papasok sa kanila mula sa bawat pintuan, na nagsasabi: ‘Kapayapaan ay sumainyo dahil sa inyong pagtitiis. Napakainam ng huling tahanan!’”
[Ar-Ra'd 13:23-24]
Hindi.
Ang katotohanang ang mga anghel ay nilikha mula sa liwanag at ang mga tao mula sa lupa ay hindi nangangahulugang ang bawat anghel ay mas mataas kaysa sa bawat tao.
Ang pagiging mas mataas ay hindi nakabatay lamang sa materyal na pinagmulan ng paglikha, kundi sa pananampalataya, pagsunod, at katayuang ipinagkakaloob ng Allah sa Kanyang mga lingkod.
Mula sa sangkatauhan ay pumili ang Allah ng mga propeta at sugo na nakarating sa pinakamataas na antas ng pagiging malapit at pagsunod sa Kanya.
Hindi. Ang usaping ito ay hindi kabilang sa mga pangunahing saligan ng relihiyon kung saan nakasalalay ang pagiging wasto ng pananampalataya.
Ipinahiwatig ni Shaykh Ibn Uthaymeen, kaawaan nawa siya ng Allah, na ang labis na pagtalakay sa paghahambing ng matutuwid na tao at mga anghel ay kabilang sa mga usaping pangkaalaman na hindi kailangang pag-ukulan ng isang Muslim ng labis na pansin o pagtatalo.
Ang Muslim ay kinakailangang maniwala sa mga anghel, mahalin sila at igalang ang kanilang katayuan, maniwala sa mga propeta at sumunod sa kanila, at magsikap na ayusin ang kanyang sarili.
Ang mga anghel ay marangal na lingkod ng Allah at dakila sa kanilang pagsamba. Hindi nila sinusuway ang Allah at ginagawa nila ang anumang ipinag-uutos sa kanila. Gayunpaman, ilang iskolar ng Ahl As-Sunnah ang naniniwala na ang mga propeta at matutuwid na tao ay mas mataas kaysa sa mga anghel sapagkat nakakamit nila ang matataas na antas ng pagsunod habang nakikipaglaban sa mga hilig ng kanilang kalikasang pantao.
Ang ilang iskolar naman ay nagbigay ng mas detalyadong pananaw: ang mga anghel ay mas mataas kung isasaalang-alang ang simula, samantalang ang matutuwid na tao ay mas mataas kung isasaalang-alang ang katapusan at ang kanilang katayuan sa Kabilang-Buhay.
Sa kabila ng pagkakaiba ng pananaw ng mga iskolar tungkol dito, hindi ito isang usaping kailangang pag-aralan nang labis ng isang Muslim. Ang higit na mahalaga ay ang pagsunod sa Allah at pagsisikap na ayusin ang sarili.
At ang Allah ang higit na nakaaalam.