Ang lahat ng papuri ay para sa Allah, at nawa’y ang kapayapaan at pagpapala ay mapasa Sugo ng Allah. Pagkatapos:
Nagkaroon ng pagkakaiba ng pananaw ang mga iskolar tungkol sa kung mamamatay ba ang mga anghel kapag dumating ang Huling Oras. Ang karamihan sa kanila ay naniniwalang mamamatay sila, samantalang ang iba ay naniniwalang hindi sila mamamatay. Walang napatunayang sahih at malinaw na hadith na tiyak na nagpapasya sa usaping ito sa lahat ng detalye nito. Ang mga nagsasabing mamamatay ang mga anghel ay pangunahing humango ng ebidensya mula sa mga pangkalahatang pahayag ng Qur’an. Tungkol naman sa kilalang kuwento na detalyadong naglalarawan sa pagkamatay nina Jibril, Mika’il, Israfil, at ng Anghel ng Kamatayan, hindi ito napatunayang tunay, at ang hadith na pinagmulan ng mga detalyeng ito ay mahina at munkar. Kaya ang pinakamainam ay manatili sa kung ano ang tunay na napatunayan at huwag magbigay ng tiyak na pahayag tungkol sa mga detalye ng di-nakikitang daigdig na walang mapananaligang ebidensya.
Ang karamihan sa mga iskolar ay naniniwalang mamamatay ang mga anghel, at ginamit nilang ebidensya ang sinabi ng Allah na Kataas-taasan:
“Ang lahat ng bagay ay mawawala maliban sa Kanyang Mukha.”
[Al-Qasas 28:88]
Sinabi nila na ang pangkalahatang kahulugan ng talatang ito ay sumasaklaw sa mga nilikha, kabilang ang mga anghel. Ang pananaw na ito ay naiulat mula sa ilang mga iskolar, at ang ilan ay nag-ulat pa ng pagkakaisa tungkol dito, bagaman sa katotohanan ay may pagkakaiba ng pananaw ang mga iskolar sa usaping ito.
Sinabi ni Shaykh al-Islam Ibn Taymiyyah (kaawaan nawa siya ng Allah) na ang pananaw ng karamihan ay mamamatay ang lahat ng nilikha, kabilang ang mga anghel at ang Anghel ng Kamatayan.
Walang napatunayang sahih at malinaw na hadith tungkol dito.
May isang mahabang salaysay na kilala bilang Hadith ng Trumpeta, kung saan binabanggit ang pagkamatay ng mga tagapasan ng ‘Arsh, pagkatapos ay sina Jibril at Mika’il, at pagkatapos ay ang Anghel ng Kamatayan. Gayunman, ang hadith na ito ay mahina at may mga depekto.
Itinuring itong mahina ng ilang mga pangunahing iskolar ng hadith. Naiulat na sinabi ni al-Bukhari tungkol sa Hadith ng Trumpeta:
“Hindi ito sahih.”
Itinuring din itong mahina nina Ahmad, al-Daraqutni, al-Bayhaqi, Ibn Hajar, at iba pa, habang hinatulan naman ito ni al-Albani bilang munkar.
Kaya hindi nararapat bumuo ng detalyadong paniniwala tungkol sa pagkamatay ng mga anghel batay sa hadith na ito.
Ang kumakalat na kuwento ay nagsasabing unang pupunta ang Anghel ng Kamatayan kay Jibril upang kunin ang kanyang kaluluwa, pagkatapos ay kay Mika’il, pagkatapos kay Israfil, at pagkatapos ay uutusan siya ng Allah na siya mismo ay mamatay sa pagitan ng Paraiso at Impiyerno. Kasama rin dito ang mga paglalarawan ng kanilang pag-iyak, paghihirap sa kamatayan, at mga sigaw. Ang mga detalyeng ito ay hindi napatunayang tunay.
Sa katunayan, ang kumakalat na bersyon ng kuwentong ito ay hindi naisalaysay sa pamamagitan ng isang kilalang sanad. Binanggit ito ni Ibn al-Jawzi sa Bustan al-Wa‘izin nang walang sanad, samantalang ang mismong Hadith ng Trumpeta ay hindi rin sahih.
Kaya hindi dapat ipalaganap ang kuwentong ito bilang isang hadith o bilang isang tiyak na pangyayari sa Araw ng Muling Pagkabuhay.
Sinabi ng Allah na Kataas-taasan:
“At hihipan ang Trumpeta, at mawawalan ng malay ang sinumang nasa mga kalangitan at sinumang nasa lupa, maliban sa sinumang loobin ng Allah. Pagkatapos ay muli itong hihipan, at kaagad silang tatayo at titingin.”
[Az-Zumar 39:68]
Ginamit ng ilang iskolar ang talatang ito bilang ebidensya na maaaring may ilang anghel na hindi masasama sa pagkagulantang o pagkawala ng malay na dulot ng pag-ihip sa Trumpeta.
Ngunit hindi nito tiyak na nilulutas ang usapin ng kanilang pagkamatay, sapagkat ang pagiging hindi kabilang sa unang pangyayaring iyon ay hindi nangangahulugang hindi na sila maaaring mamatay pagkatapos. Kaya nanatiling may pagkakaiba ng pananaw ang mga iskolar sa usaping ito.
Naniniwala si Ibn Hazm at ilang mga tagapagpaliwanag ng Qur’an na hindi mamamatay ang mga anghel.
Kabilang sa kanilang mga ebidensya ang hadith ni Ibn ‘Abbas (kalugdan nawa silang dalawa ng Allah), na nagsasabing ang Propeta ﷺ ay nagsasabi:
“Humihingi ako ng kanlungan sa Iyong Kapangyarihan—walang diyos na karapat-dapat sambahin maliban sa Iyo—Ikaw na hindi namamatay, samantalang ang mga jinn at mga tao ay namamatay.”
[Isinalaysay nina al-Bukhari at Muslim]
Ipinangatwiran ng ilan na ang partikular na pagbanggit sa mga jinn at mga tao ay nagpapahiwatig na hindi namamatay ang mga anghel.
Ngunit sumagot ang karamihan na hindi ipinahihiwatig ng hadith na ang lahat ng hindi kabilang sa jinn at mga tao ay hindi namamatay. Kaya hindi ito isang tiyak na teksto na nagpapasya sa usapin.
Dahil ang usaping ito ay kabilang sa daigdig ng di-nakikita, at ang di-nakikita ay hindi nalalaman sa pamamagitan ng haka-haka, kundi sa pamamagitan lamang ng kapahayagan.
Sinabi ng Allah na Kataas-taasan:
“At huwag mong sundan ang bagay na wala kang kaalaman tungkol dito. Tunay na ang pandinig, paningin, at puso—ang lahat ng iyon ay pananagutin.”
[Al-Isra 17:36]
Ipinaliwanag ng fatwa na ang pagkakaiba ng pananaw tungkol sa pagkamatay ng mga anghel ay isang kinikilalang pagkakaiba ng pananaw ng mga iskolar, at ang usaping ito ay walang kaugnayan sa isang gawaing obligado o sa isang pangunahing saligan ng relihiyon. Kung kinakailangan para sa atin na malaman ito, sana ay dumating ang malinaw at sahih na mga teksto na tiyak na nagpapasya rito.
Hindi nararapat magbigay ng tiyak na pahayag tungkol sa mga detalyeng hindi ipinabatid sa atin ng kapahayagan.
Halimbawa, walang teksto na detalyadong nagpapaliwanag kung ano ang nangyayari sa dalawang anghel na nakatalaga sa pagtatala ng mga gawain ng isang tao pagkatapos niyang mamatay—kung mamamatay din ba sila noon, mananatiling buhay, o kung saan sila pupunta.
Kaya ipinaliwanag ng Permanent Committee na ang mga kalagayan ng mga anghel ay kabilang sa mga bagay ng di-nakikita na malalaman lamang sa pamamagitan ng mga teksto ng kapahayagan, at ang anumang walang ebidensya ay dapat ipaubaya sa kaalaman ng Allah na Kataas-taasan.
Nagkaroon ng pagkakaiba ng pananaw ang mga iskolar tungkol sa pagkamatay ng mga anghel. Ang karamihan sa mga iskolar ay naniniwalang mamamatay sila, samantalang ang iba ay naniniwalang hindi sila mamamatay. Walang sahih at malinaw na hadith na tiyak na nagpapasya sa mga detalye ng usaping ito.
Tungkol naman sa sikat na kuwento na nagsasalaysay sa pagkamatay ni Jibril, pagkatapos ay ni Mika’il, pagkatapos ni Israfil, at sa huli ay ng Anghel ng Kamatayan, at naglalarawan sa mga salita ng bawat isa at sa kanilang paghihirap sa kamatayan, hindi ito sahih at hindi dapat iugnay sa Propeta ﷺ bilang isang napatunayang hadith.
Sa ganitong mga usapin ng di-nakikita, ang pinakamainam ay maniwala sa kung ano ang napatunayan sa Qur’an at sa tunay na Sunnah, at tumigil sa pagtiyak sa anumang hindi napatunayan. Ang kaalaman sa mga detalyeng ito ay hindi isang bagay na nakasalalay rito ang pananampalataya o mga gawain ng isang Muslim.
At ang Allah ang higit na nakaaalam.