Ang lahat ng papuri ay para sa Allah, at ang kapayapaan at mga pagpapala ay mapasakanya nawa ang Sugo ng Allah. Pagkatapos nito:
Pinagtitibay ng Qur’an para sa Allah ang gawaing kayd, ngunit ito ay binanggit sa konteksto ng pagtugon sa mga pakana at pagpaplano ng mga hindi sumasampalataya. Kaya hindi tamang iugnay ang “kayd” sa Allah nang walang anumang kondisyon o paglilinaw, at hindi rin pinahihintulutang gumawa mula rito ng isang Pangalan para sa Allah. Sa halip, dapat itong banggitin sa kontekstong pinaggamitan nito at sa kahulugang naaangkop sa Kanyang Kadakilaan.
Sa orihinal nitong kahulugan sa wika, ang kayd ay pagpaplano o pagbuo ng isang hakbang, at ang pagpaplanong ito ay maaaring para sa katotohanan o kasinungalingan depende sa konteksto.
Sinabi ni Abu Mansur al-Azhari — kaawaan nawa siya ng Allah:
“Ang kayd ay pagpaplano, maging ito man ay para sa kasinungalingan o para sa katotohanan.”
Kaya ang salitang kayd ay hindi masama sa lahat ng paggamit nito. Nag-iiba ang hatol nito ayon sa layunin at kontekstong pinaggamitan nito.
Sinabi ng Allah:
“Katotohanang sila ay nagpaplano ng isang plano, at Ako rin ay nagpaplano ng isang plano. Kaya bigyan mo ng palugit ang mga hindi sumasampalataya; bigyan mo sila ng kaunting panahon.”
[At-Tariq 86:15–17]
Ipinapakita ng mga talatang ito na nagpaplano ang mga hindi sumasampalataya upang pinsalain ang katotohanan at ang mga tagasunod nito, samantalang tinutugunan ng Allah ang kanilang mga pakana sa pamamagitan ng Kanyang pagpaplano na nagpapawalang-bisa sa kanilang mga balak at nagbibigay sa kanila ng kabayaran ayon sa kanilang ginawa.
Ipinaliwanag ni Al-Sa‘di — kaawaan nawa siya ng Allah — na nagpapakana ang mga hindi sumasampalataya upang itaboy ang katotohanan at suportahan ang kasinungalingan, samantalang ang Allah ay nagsasagawa ng Kanyang kayd upang ipakita ang katotohanan, iwaksi ang kasinungalingang kanilang dala, at pagkatapos ay ibaba sa kanila ang kaparusahan.
Kaya ang kayd ng Allah sa kontekstong ito ay kasakdalan, katarungan, karunungan, at kapangyarihan, at hindi ito katulad ng mapang-api at mapanakit na pakana ng mga nilikha.
Sinabi ng Allah:
“Walang anumang katulad Niya, at Siya ang Lubos na Nakaririnig, ang Lubos na Nakakikita.”
[Ash-Shura 42:11]
Dapat pag-ibahin ang pagpapatibay sa isang gawaing binanggit sa teksto ng kapahayagan at ang paggamit ng isang paglalarawan para sa Allah nang walang kondisyon.
Ang kayd ay kabilang sa mga gawaing hindi ganap na kasakdalan sa lahat ng pagkakataon. Sa halip, nagiging kasakdalan ito kapag nasa wastong konteksto, tulad ng pagiging kabayaran sa mga taong unang gumawa ng pakana, panlilinlang, at pagsalakay.
Kaya hindi dapat sabihin nang walang kondisyon: “Ang Allah ay isang nagpapakana” o “Ang Allah ay inilalarawan sa kayd.”
Sa halip, ginagamit ito sa kontekstong binanggit sa teksto, gaya ng:
“At Ako rin ay nagpaplano ng isang plano.”
O maaaring sabihin kapag kailangang ipaliwanag ang kahulugan:
“Ang kayd ng Allah laban sa mga hindi sumasampalataya ay katotohanan at katarungan.”
Katulad ito ng ibang mga salitang binanggit sa Qur’an sa konteksto ng pagganti at pagtugon, tulad ng pagpapakana, pangungutya, at panlilinlang.
Ipinaliwanag ni Shaykh al-Islam Ibn Taymiyyah — kaawaan nawa siya ng Allah — na ang pagpapakana, pangungutya, at panunuya ay magiging kawalang-katarungan kung gagawin laban sa isang taong hindi karapat-dapat sa kaparusahan. Ngunit kapag ito ay kaparusahan sa isang taong unang gumawa ng ganoong gawain, ito ay katarungan at kabayaran na naaayon sa kanyang ginawa.
Ipinaliwanag din ni Shaykh Ibn ‘Uthaymin — kaawaan nawa siya ng Allah — na ang mga katangiang nagiging kasakdalan sa ilalim ng partikular na kondisyon, tulad ng pagpapakana, panlilinlang, at pangungutya, ay hindi iniuugnay sa Allah nang walang kondisyon. Sa halip, nililimitahan ang mga ito sa kontekstong nagiging kasakdalan ang mga ito. Kaya maaaring sabihin, halimbawa: “Tinutugunan Niya ang mga nagpapakana” at “Tinutugunan Niya ang mga pakana ng mga hindi sumasampalataya,” ngunit hindi sinasabing walang kondisyon: “Ang Allah ay isang nagpapakana.”
Hindi tamang tawagin ang Allah na “Al-Ka’id.” Ang mga Pangalan ng Allah ay itinatakda lamang sa pamamagitan ng kapahayagan, kaya walang Pangalan na maaaring pagtibayin para sa Kanya maliban kung may katibayan.
Hindi binanggit sa talata ang Pangalang “Al-Ka’id.” Sa halip, iniugnay nito sa Allah ang gawaing kayd sa konteksto ng pagtugon sa kayd ng mga hindi sumasampalataya:
“Katotohanang sila ay nagpaplano ng isang plano, at Ako rin ay nagpaplano ng isang plano.”
Pinagtitibay nito ang pagkakaiba sa pagitan ng usapin ng mga Pangalan ng Allah at usapin ng mga gawa at Katangian. Hindi lahat ng gawaing ipinabatid ng Allah na Kanyang ginagawa ay nangangahulugang maaaring gumawa mula rito ng isang Pangalan para sa Kanya.
Pinagtitibay para sa Allah ang gawaing kayd ayon sa pagkakabanggit nito sa Qur’an. Ito ay kayd na nakabatay sa katotohanan, katarungan, at karunungan bilang tugon sa mga pakana ng mga hindi sumasampalataya at mga mapang-api, at hindi ito masamang pakana na katulad ng sa isang mapang-aping nilikha.
Gayunpaman, hindi tamang iugnay ang “kayd” sa Allah nang walang kondisyon, hindi rin dapat sabihing “Ang Allah ay Ka’id” nang walang paglilinaw, at hindi Siya dapat tawaging “Al-Ka’id,” sapagkat ang Pangalang ito ay hindi napatunayan sa Qur’an o Sunnah.
Ang nararapat ay pagtibayin kung ano ang ipinahayag tungkol sa Allah ayon sa pagkakahayag nito, habang ipinapahayag na Siya ay ganap na malaya sa anumang pagkakatulad sa Kanyang mga nilikha.
At ang Allah ang higit na nakaaalam.