Ang papuri ay kay Allah, at nawa ang kapayapaan at mga pagpapala ay mapasakanila ng Sugo ni Allah. Pagkatapos:
Ang pangalan ni Allah na “Al-Hakim” ay kabilang sa Kanyang Pinakamagagandang Pangalan. Kabilang sa mga kahulugan nito ang paghatol, pagiging ganap at mahusay ng paglikha, at ganap na karunungan. Si Allah, Kataas-taasan Siya, ang Tagahatol sa Kanyang mga nilikha at sa Kanyang utos. Ginawa Niyang ganap ang lahat ng Kanyang nilikha at hindi Siya gumagawa o nag-uutos ng anumang bagay nang walang kabuluhan. Sa halip, ang lahat ng Kanyang mga gawa at hatol ay nakabatay sa ganap na karunungan.
Ang “Al-Hakim” ay sumusunod sa hulmaing Arabic na faʿīl, na maaari ring magkaroon ng kahulugan ng gumagawa ng isang kilos. Kaya maaari itong mangahulugang Ang Tagahatol.
Si Allah, Kataas-taasan Siya, ang Tagahatol sa Kanyang mga nilikha, at walang sinuman ang makapagtataboy o makalalaban sa Kanyang pangkalahatang itinakdang hatol.
Sinabi ng Allah, ang Kataas-taasan:
“Ang paghatol ay para lamang kay Allah. Inilalahad Niya ang katotohanan, at Siya ang pinakamabuti sa mga humahatol.” [Al-Anʿām: 57]
At sinabi Niya:
“Si Allah ay humahatol, at walang makapagpapawalang-bisa sa Kanyang hatol, at Siya ay mabilis sa pagtutuos.” [Ar-Raʿd: 41]
Siya rin ang Tagahatol sa Kanyang mga alipin sa pamamagitan ng Kanyang batas. Walang hatol na mas mabuti kaysa sa Kanyang hatol, at walang hatol na mas makatarungan o mas ganap kaysa sa Kanyang hatol.
Sinabi ng Allah:
“Sundin mo ang ipinahayag sa iyo at magtiis hanggang sa humatol si Allah, at Siya ang pinakamabuti sa mga hukom.” [Yūnus: 109]
Ang “Al-Hakim” ay maaari ring mangahulugang Ang Nagpapaganap at Nagpapahusay, ibig sabihin, Siya na ganap na gumawa at nag-ayos sa paglikha ng mga bagay at nagtakda sa mga ito sa pinakamainam na paraan.
Sinabi ng Allah:
“Ang gawa ni Allah, na nagpakaganap sa lahat ng bagay. Tunay na Siya ay Ganap na Nakaaalam sa inyong ginagawa.” [An-Naml: 88]
Si Allah, Luwalhati at Kataas-taasan Siya, ay hindi lumikha ng anumang bagay nang basta-basta o walang kabuluhan. Sa halip, nilikha Niya ang lahat nang may wastong pagtatakda at pagiging ganap, at inilagay ang bawat bagay sa lugar na hinihingi ng Kanyang karunungan.
Ipinaliwanag ni Al-Khattabi, kaawaan nawa siya ni Allah, na ang pagiging ganap ng paglikha ng mga bagay ay tumutukoy sa ganap na pamamahala at wastong pagtatakda. Hindi ibig sabihin nito na ang lahat ng nilikha ay magkakapantay sa lakas o panlabas na kagandahan. Sa halip, bawat nilikha ay nilikha sa anyong hinihingi ng karunungan at binigyan ng mga katangian at kakayahang angkop sa tungkulin at layunin ng pagkakalikha nito.
Sinabi ng Allah:
“Na Siyang nagpakaganap sa lahat ng bagay na Kanyang nilikha.” [As-Sajdah: 7]
Isa rin sa mga kahulugan ng “Al-Hakim” ay: Ang Nagmamay-ari ng karunungan.
Ang karunungan ay ang paglalagay ng mga bagay sa kanilang wastong lugar at pagsasagawa ng mga gawain sa paraang angkop sa mga ito.
Kaya si Allah, Kataas-taasan Siya, ay hindi lumilikha ng anumang bagay nang walang layunin, hindi nag-uutos o nagbabawal nang walang karunungan, at hindi nagtatakda ng anumang bagay nang walang karunungan.
Sinabi Niya:
“Hindi Namin nilikha ang langit at ang lupa at ang anumang nasa pagitan ng mga ito nang walang layunin. Iyan ang palagay ng mga hindi naniwala. Kaya kapighatian sa mga hindi naniwala dahil sa Apoy.” [Ṣād: 27]
At sinabi Niya:
“Inakala ba ninyo na nilikha Namin kayo nang walang kabuluhan at hindi kayo magbabalik sa Amin?” [Al-Muʾminūn: 115]
Samakatuwid, ang lahat ng mga gawa at hatol ni Allah ay nakabatay sa karunungan, kahit na nauunawaan ng tao ang ilan sa mga ito at nananatiling lingid sa kanya ang iba.
Ang mga kahulugang ito ay hindi magkakasalungat. Sa halip, ang mga ito ay magkakaugnay na kahulugan na nagtutulungan at kumukumpleto sa isa’t isa. Si Allah, Kataas-taasan Siya, ay:
Dahil dito, sinabi ni Shaykh As-Saʿdi, kaawaan nawa siya ni Allah, tungkol sa kahulugan ng “Al-Hakim” na taglay ni Allah ang pinakamataas na karunungan sa Kanyang paglikha at utos. Hindi Siya lumilikha ng anumang bagay nang walang kabuluhan at hindi Siya nagtatakda ng anumang batas nang walang layunin. Siya ang may hatol sa mundong ito at sa Kabilang-Buhay, at humahatol Siya sa pagitan ng Kanyang mga alipin sa pamamagitan ng Kanyang batas, pagtatakda at pagganti.
Ang paniniwalang si Allah ay Al-Hakim ay nagbibigay sa Muslim ng pagtitiwala sa hatol at pagtatakda ni Allah, kahit na hindi niya nauunawaan ang karunungan sa likod ng ilang pangyayari.
Maaaring makakita ang isang tao ng bagay na ayaw niya at hindi niya maunawaan ang karunungan sa likod nito. Ngunit ang hindi niya pagkaalam sa karunungan ay hindi nangangahulugang wala itong karunungan, sapagkat higit na alam ni Allah ang kapakanan ng Kanyang mga alipin at Siya ang Pinakamatalino sa Kanyang pagtatakda at pamamahala.
Kaya nararapat sa mananampalataya na magpasakop sa karunungan ni Allah, magkaroon ng mabuting pag-iisip tungkol sa Kanya, at malaman na ang anumang itinakda ni Allah ay hindi lumalabas sa Kanyang kaalaman at karunungan.
Ang “Al-Hakim” ay isang matibay na pangalan kabilang sa mga Pinakamagagandang Pangalan ni Allah at naglalaman ng tatlong magkakaugnay na kahulugan: Siya ang Tagahatol na walang sinumang makapipigil sa Kanyang hatol; Siya ang Nagpapaganap na nagpakaganap sa Kanyang nilikha at nagtakda nito nang may ganap na katumpakan; at Siya ang Nagmamay-ari ng malalim na karunungan na hindi lumilikha, nagtatakda ng batas, o nag-uutos ng anumang bagay nang walang kabuluhan.
Ang lahat ng ginagawa o itinatakda ni Allah ay nakabatay sa karunungan, nauunawaan man ito ng alipin o hindi.
At si Allah ang higit na nakaaalam.