Ang lahat ng papuri ay para kay Allah, at nawa’y ang kapayapaan at mga pagpapala ay mapasabi sa Sugo ni Allah. Pagkatapos:
Ang pagsasabi ng “At si Allah ang higit na nakaaalam” pagkatapos banggitin ang isang tunay na hadith, o pagkatapos ipaliwanag ang kahulugan at hatol nito, ay pinahihintulutan. Hindi ito nangangahulugan ng pagdududa sa pagiging tunay ng hadith o pag-aalinlangan sa paniniwala sa mga salita ng Propeta صلى الله عليه وسلم. Sa halip, ito ay bahagi ng wastong paggalang kay Allah تعالى at pagkilala na ang kaalaman ni Allah تعالى ay ganap at sumasaklaw sa lahat ng bagay.
Maaaring sabihin ng mufti, iskolar, tagapagpaliwanag o tagapagsalaysay: “At si Allah ang higit na nakaaalam,” kahit siya ay tiyak sa kanyang isinalaysay o ipinaliwanag. Ito ay dahil ang kaalaman ng tao, gaano man ito kalawak, ay nananatiling limitado kung ihahambing sa kaalaman ni Allah تعالى.
Sinabi ni Allah سبحانه وتعالى:
“At higit sa bawat may kaalaman ay may higit pang nakaaalam.” [Yusuf: 76]
Ipinaliwanag ni Ibn Abbas رضي الله عنهما ang talatang ito na may mga taong higit ang kaalaman kaysa sa iba, at si Allah ay higit sa bawat may kaalaman.
Sinabi ni Ikrimah رحمه الله: “Ang kaalaman ni Allah ay higit sa lahat.”
Kaya ang pananalitang “At si Allah ang higit na nakaaalam” ay hindi nangangahulugang nagdududa ang nagsasalita sa kanyang binanggit. Sa halip, ibinabalik niya ang ganap na kaalaman kay Allah تعالى at kinikilala na ang Kanyang kaalaman ay higit sa kaalaman ng lahat ng Kanyang mga nilikha.
Maaaring ang isang hadith ay tunay at matatag na nagmula sa Propeta صلى الله عليه وسلم, at maaaring tiyak ang iskolar sa pagiging tunay nito, ngunit sinasabi pa rin niya: “At si Allah ang higit na nakaaalam,” dahil maaaring may iba pang mga usapin na nangangailangan ng karagdagang pagpapaliwanag.
Halimbawa, maaaring tama ang hatol ng isang mufti, ngunit maaaring hindi niya mabanggit ang ilang katibayan, kondisyon o mga detalye na makatutulong upang alisin ang ilang kalituhan.
Maaaring tama ang pagpapaliwanag ng isang tagapagkomento sa hadith, ngunit maaaring hindi niya alam ang ilang kahulugan ng mga salita nito o ang ilan sa mga paraan kung paano naisalaysay ang hadith.
Gayundin, maaaring maisalaysay ng isang tagapagsalaysay ang hadith ayon sa kahulugan nito, makalimutan ang isang salitang hindi nakaaapekto sa kahulugan, o umasa sa isang tunay na salaysay habang mayroon pang ibang salaysay na mas kumpleto.
Samakatuwid, ang pagtatapos ng pananalita sa “At si Allah ang higit na nakaaalam” ay isang anyo ng wastong asal sa kaalaman at relihiyon, at hindi pagbawi sa naunang sinabi.
Binanggit ni Imam an-Nawawi رحمه الله sa introduksiyon ng Al-Majmu' ang ilang asal sa pagbibigay ng fatwa, at isinalaysay niya mula kay as-Saymari:
“Hindi niya dapat kalimutang tapusin ang kanyang sagot sa pagsasabing: ‘At kay Allah nagmumula ang tagumpay,’ o: ‘At si Allah ang higit na nakaaalam,’ o: ‘At si Allah ang Tagapagkaloob ng tagumpay.’”
Ipinakikita nito na ang pagsasabi ng “At si Allah ang higit na nakaaalam” ay isang kilalang pananalita ng mga iskolar sa pagtatapos ng mga fatwa at sagot.
Ipinaliwanag din ni Shaykh Abd al-Muhsin al-Abbad حفظه الله na ang isang taong may kaalaman tungkol sa isang bagay at pagkatapos ay nagsabing “Si Allah ang higit na nakaaalam” ay nagsabi ng isang wastong pahayag, sapagkat higit na nakaaalam si Allah تعالى kaysa sa kanya, gaano man kalawak ang kanyang kaalaman.
Hindi. Hindi ito nagpapahiwatig ng pagdududa sa isang tunay na hadith.
Kung sabihin ng isang tao: “Sinabi ng Sugo ni Allah صلى الله عليه وسلم ang ganito, at si Allah ang higit na nakaaalam,” ang ibig niyang sabihin ay ang hadith ay napatunayang gaya ng kanyang binanggit, habang kinikilala niyang si Allah تعالى ay may ganap na kaalaman sa lahat ng bagay.
Gayundin, kung sabihin ng isang iskolar: “Ang hadith na ito ay tunay, ang kahulugan nito ay ganito, at si Allah ang higit na nakaaalam,” hindi ibig sabihin nito na nagdududa siya sa pagiging tunay ng hadith. Tinatapos lamang niya ang kanyang pananalita sa pagkilala na ang ganap na kaalaman ay kay Allah تعالى.
Ang pagsasabi ng “At si Allah ang higit na nakaaalam” pagkatapos banggitin o ipaliwanag ang isang tunay na hadith ay hindi itinuturing na pagdududa sa hadith o kawalan ng paniniwala sa mga salita ng Propeta صلى الله عليه وسلم.
Sa halip, ito ay bahagi ng wastong paggalang kay Allah تعالى at pagkilala na ang kaalaman ni Allah سبحانه وتعالى ay sumasaklaw sa lahat ng bagay, samantalang ang kaalaman ng tao, gaano man ito kalawak, ay nananatiling limitado.
Dahil dito, nakaugalian ng mga iskolar na tapusin ang kanilang mga fatwa at sagot sa pagsasabing: “At si Allah ang higit na nakaaalam,” kahit na may katiyakan silang binabanggit ang isang hatol o pinatutunayan ang pagiging tunay ng isang hadith.
At si Allah ang higit na nakaaalam.