Ang “Al-Haqw” ba ay isa sa mga katangian ni Allah? Ano ang kahulugan ng hadith na “Hinawakan ko ang haqw ng Pinakamaawain”?

Ang lahat ng papuri ay para kay Allah, at nawa'y ang kapayapaan at mga pagpapala ay mapasa Sugo ni Allah.

Una: Ang hadith na “Hinawakan ko ang haqw ng Pinakamaawain”

Naitala nang mapagkakatiwalaan sa Sahih al-Bukhari, ayon kay Abu Hurayrah رضي الله عنه, na sinabi ng Propeta ﷺ:

“Nilikha ni Allah ang mga nilalang, at nang matapos Niya silang likhain, tumayo ang ugnayan ng pagkakamag-anak at hinawakan ang haqw ng Pinakamaawain. Sinabi Niya rito: ‘Ano ang nangyari sa iyo?’ Sinabi nito: ‘Ito ang katayuan ng naghahanap ng kanlungan sa Iyo laban sa pagputol ng ugnayan ng pagkakamag-anak.’ Sinabi Niya: ‘Hindi ka ba masisiyahan na panatilihin Ko ang ugnayan sa sinumang nagpapanatili sa iyo, at putulin Ko ang ugnayan sa sinumang pumuputol sa iyo?’ Sinabi nito: ‘Oo, O Panginoon.’ Sinabi Niya: ‘Kung gayon, iyon ay para sa iyo.’”
Isinalaysay ni al-Bukhari (4830).

Sa wikang Arabe, ang “haqw” ay tumutukoy sa bahagi ng katawan kung saan itinatali ang damit sa baywang, at ginagamit din ito upang tukuyin ang baywang o tagiliran.

Ikalawa: Ang hadith bang ito ay kabilang sa mga hadith tungkol sa mga katangian ni Allah?

Nagkaroon ng pagkakaiba ang mga iskolar sa pag-unawa sa hadith na ito at kung ang pag-uugnay ng “haqw” kay Allah ay nangangahulugang pagtukoy sa isang katangian Niya, o kung ang tinutukoy nito ay ibang kahulugan, tulad ng isang matalinghagang pananalita na nagbibigay-diin sa kahalagahan ng ugnayan ng pagkakamag-anak at sa dakilang karapatan nito.

Ang pagkakaibang ito ay tungkol sa kahulugan at pahiwatig ng hadith, hindi tungkol sa pagiging tunay nito, sapagkat ang hadith ay matatagpuan sa Sahih al-Bukhari.

Mahalagang maunawaan na ang kahulugan ng mga tekstong ipinahayag ay maaaring malinaw sa ilang iskolar ngunit hindi sa iba. Maaaring magkaiba ang mga iskolar sa pag-unawa sa nais ipahiwatig ng isang teksto habang pareho silang naniniwala sa pagiging tunay nito.

Ikatlo: Ang pananaw na ang “Al-Haqw” ay isang katangian ni Allah

May ilang iskolar na nagsabing ang hadith na “Hinawakan ko ang haqw ng Pinakamaawain” ay kabilang sa mga hadith tungkol sa mga banal na katangian, at ang pag-uugnay ng haqw sa Pinakamaawain ay nagpapatunay sa katangiang ito kay Allah sa paraang naaangkop sa Kanya.

Isinalaysay ni Shaykh al-Islam Ibn Taymiyyah رحمه الله ang pananaw na ito at binanggit na ang hadith ay kabilang sa mga hadith tungkol sa mga katangian na sinabi ng ilang pangunahing iskolar na dapat tanggapin ayon sa pagkakalahad nito, habang pinagtitibay ang ipinahihiwatig nito nang hindi nagtatanong kung paano at nang hindi inihahambing si Allah sa Kanyang mga nilikha.

Kabilang sa mga iskolar na iniugnay sa pananaw na ito sina al-Qadi Abu Ya'la at Abu 'Abdullah Ibn Hamid. Iniulat din mula kay Imam Ahmad na ang mga hadith tungkol sa mga katangian ni Allah ay dapat tanggapin ayon sa pagkakalahad nito.

Ayon sa pananaw na ito, pinagtitibay ang “Al-Haqw” bilang isang katangian ni Allah ayon sa nabanggit sa hadith, habang pinaniniwalaang “walang anumang katulad Niya”, at ang Kanyang mga katangian ay hindi katulad ng mga katangian ng mga nilikha.

Ikaapat: Ang pananaw na ang hadith ay isang matalinghagang pagpapahayag tungkol sa kahalagahan ng pagkakamag-anak

May ibang mga iskolar na nagsabing ang hadith ay hindi naglalayong magpatibay ng isang katangiang tinatawag na “Al-Haqw” para kay Allah. Sa halip, gumagamit ito ng isang pananalitang Arabe upang ipakita ang kahalagahan ng ugnayan ng pagkakamag-anak at ang dakilang mga karapatan nito.

Sinusuportahan ito ng ibang mga hadith na nagpapaliwanag sa kahalagahan ng pagpapanatili ng ugnayan sa pamilya. Kabilang dito ang sinabi ng Propeta ﷺ:

“Ang ugnayan ng pagkakamag-anak ay isang ugnayan mula sa Pinakamaawain. Sinabi ni Allah: Ang sinumang nagpapanatili sa iyo, pananatilihin Ko ang ugnayan sa kanya; at ang sinumang pumuputol sa iyo, puputulin Ko ang ugnayan sa kanya.”
Isinalaysay ni al-Bukhari (5988).

Iniulat din sa hadith ni 'Abd al-Rahman ibn 'Awf رضي الله عنه na sinabi ni Allah تعالى:

“Ako si Allah, at Ako ang Pinakamaawain. Nilikha Ko ang ugnayan ng pagkakamag-anak at kinuha Ko para rito ang isang pangalan mula sa Aking Pangalan. Ang sinumang magpanatili nito, pananatilihin Ko ang ugnayan sa kanya; at ang sinumang pumutol nito, puputulin Ko siya.”

Ipinapakita ng mga tekstong ito ang napakalaking kahalagahan ng pagpapanatili ng ugnayan ng pamilya at na ginawa ito ni Allah bilang dahilan upang panatilihin Niya ang Kanyang ugnayan sa Kanyang lingkod at ipagkaloob dito ang Kanyang awa, samantalang ang pagputol nito ay dahilan ng pagkakait.

Dahil dito, itinuring ng ilang iskolar na ang pagbanggit sa “haqw” sa hadith ay bahagi ng ganitong matalinghagang paggamit: isang pananalitang nagpapahiwatig ng matinding pagkakaugnay ng ugnayan ng pagkakamag-anak at ng paghahanap nito ng proteksiyon kay Allah laban sa pagputol ng ugnayan.

Ikalima: Paano natin dapat harapin ang hadith kapag nagkakaiba ang mga iskolar sa kahulugan nito?

Ang tungkulin ay maniwala sa anumang napatunayang nagmula sa Propeta ﷺ, habang ipinauubaya kay Allah تعالى ang kaalaman sa anumang kahulugang hindi malinaw sa atin at iniiwasang ihambing si Allah sa Kanyang mga nilikha.

May mahalagang prinsipyo na iniulat mula kay Imam al-Shafi'i رحمه الله tungkol dito: ang maniwala kay Allah at sa anumang nagmula sa Kanya at sa Kanyang Sugo ﷺ, ayon sa kahulugang nilayon ni Allah at ng Kanyang Sugo.

Kung ang isang iskolar ay naniniwalang ang hadith ay nagpapatibay ng isang katangian, pinagtitibay niya ito sa paraang naaangkop kay Allah, nang hindi nagtatanong kung paano at nang hindi ito inihahambing sa mga nilikha.

Kung ang ibang iskolar naman ay naniniwalang hindi ito nagpapatibay ng isang hiwalay na katangian, kundi gumagamit lamang ng isang pananalitang Arabe upang ipakita ang kadakilaan ng mga karapatan ng pagkakamag-anak, maaari niyang tanggapin ang ganitong pagpapakahulugan habang naniniwala at tumatanggap sa hadith.

Ito ay isa sa mga usaping nagkaroon ng pagsusuri at interpretasyon sa pagitan ng mga iskolar, kaya hindi ito dapat maging dahilan upang paratangan ng maling pagbabago sa relihiyon o matinding kondenahin ang sinumang may ibang pagpapakahulugan.

Buod

Ang hadith na “Hinawakan ko ang haqw ng Pinakamaawain” ay tunay at matatagpuan sa Sahih al-Bukhari.

Nagkaiba ang mga iskolar sa pagpapakahulugan dito:

• May ilan na itinuring itong kabilang sa mga hadith tungkol sa mga banal na katangian at pinagtibay ang “Al-Haqw” bilang isang katangian ni Allah sa paraang naaangkop sa Kanyang kadakilaan, nang walang pagtutulad at walang pagtatanong kung paano.
• May iba naman na itinuring itong isang matalinghagang pagpapahayag tungkol sa dakilang kahalagahan at mga karapatan ng pagkakamag-anak, at hindi nagpatibay mula rito ng isang hiwalay na banal na katangian.

Sa parehong pananaw, dapat tanggapin ang anumang napatunayang nagmula sa Propeta ﷺ, habang pinananatiling malaya si Allah sa anumang pagkakatulad sa mga nilikha at iniiwasang talakayin kung paano ang Kanyang mga katangian.

Ang pangkalahatang batayan ay ang sinabi ni Allah:

“Walang anumang katulad Niya, at Siya ang Lubos na Nakaririnig, ang Lubos na Nakakakita.”
[Ash-Shura: 11]

At si Allah ang higit na nakaaalam.