Ang lahat ng papuri ay para kay Allah, at nawa’y ang kapayapaan at mga pagpapala ay mapasa Sugo ni Allah.
Hinihiling natin kay Allah تعالى na pagkalooban ka ng kapaki-pakinabang na kaalaman at katiyakan, at ilayo ka sa mga bulong ni Satanas.
Mabuti ang ginawa mo sa pagtatanong sa mga iskolar tungkol sa bagay na hindi mo naunawaan. Ang lunas sa ganitong mga suliranin ay wastong kaalaman at ang hindi pagsunod sa mga mapang-abusong pag-iisip.
Iniulat sa Sahih Muslim mula kay Abu Hurayrah رضي الله عنه na may isang lalaki na pumunta sa Propeta ﷺ at nagsabi:
“Lubha akong nanghihina dahil sa gutom.”
Nagpadala ang Propeta ﷺ sa ilan sa kanyang mga asawa, ngunit wala silang natagpuan maliban sa tubig. Kaya sinabi niya ﷺ:
“Sino ang magpapatuloy sa pag-aalaga at pagtanggap sa lalaking ito ngayong gabi? Kaawaan siya ni Allah.”
Tumayo ang isang lalaki mula sa Ansar at nagsabi: “Ako, O Sugo ni Allah.”
Dinala niya ang lalaki sa kanyang pamilya at sinabi sa kanyang asawa: “Mayroon ka bang anumang pagkain?” Sumagot siya: “Wala, maliban sa pagkain ng aking mga anak.”
Inutusan niya itong abalahin ang mga bata sa anumang bagay, patayin ang ilaw, at ipakitang kumakain din sila kasama ng panauhin, upang ang panauhin ang makakain ng kanilang pagkain.
Kinabukasan, pumunta ang lalaki sa Propeta ﷺ, at sinabi nito sa kanya:
“Si Allah ay namangha sa ginawa ninyong dalawa para sa inyong panauhin noong gabing iyon.”
Isinalaysay ito ni Muslim.
Ang suliranin ay nagmumula sa pag-unawa sa katangian ng pagkamangha (‘ajab) ni Allah تعالى sa parehong paraan ng pagkamangha ng mga nilikha.
Ang pagkamangha ng tao ay maaaring mangyari dahil may lumitaw na bagay na hindi niya dating alam, o dahil may nangyari na salungat sa kanyang inaasahan. Maaaring mabigla ang tao dahil hindi niya dating alam ang sanhi o tunay na kalagayan ng isang bagay.
Hindi maaaring iugnay kay Allah تعالى ang ganitong kahulugan, sapagkat si Allah سبحانه وتعالى ay Nakaaalam ng lahat ng bagay. Walang anumang bagay sa mga langit o sa lupa ang nalilihim sa Kanya. Alam Niya ang nangyari, ang mangyayari, at maging kung ano ang mangyayari kung sakaling mangyari ang isang bagay at kung paano ito mangyayari.
Samakatuwid, hindi tama na sabihin na ang pagkamangha ni Allah ay nagmumula sa kamangmangan, pagkagulat, o pagkalito. Si Allah ay higit na dakila kaysa sa lahat ng iyon.
Ang prinsipyo tungkol sa mga katangian ni Allah ay na anumang pinagtibay sa Qur’an at Sunnah ay pinagtitibay para kay Allah سبحانه وتعالى sa paraang naaangkop sa Kanyang kamahalan, habang itinatanggi ang anumang pagkakatulad sa Kanyang mga nilikha.
Sinabi ni Allah تعالى:
“Walang anumang bagay ang katulad Niya.”
Kung paanong si Allah ay may pandinig, paningin, buhay, at awa na naaangkop sa Kanyang kamahalan at hindi katulad ng pandinig, paningin, buhay, at awa ng mga nilikha, gayundin ang katangian ng pagkamangha na pinagtibay ng mga tekstong Islamiko ay hindi katulad ng pagkamangha ng tao.
Samakatuwid, ang pagpapatibay ng pagkamangha kay Allah تعالى ay hindi nangangahulugan ng pagpapatibay ng kamangmangan, pagkalito, o uri ng pagkagulat na nararanasan ng tao.
Ipinaliwanag ni Shaykh Muhammad ibn Salih al-‘Uthaymin رحمه الله na ang pagkamanghang binanggit sa hadith ay:
“Pagkamangha ng pagsang-ayon: Siya, ang Maluwalhati at Kataas-taasan, ay sumang-ayon sa ginawa nilang dalawa noong gabing iyon dahil sa napakalaking kabutihang nakapaloob dito.”
Ang ibig sabihin ay sinang-ayunan ni Allah تعالى ang ginawa ng lalaki at ng kanyang asawa at itinuring na dakila ang kanilang ginawa na pagsasakripisyo at pagkabukas-palad. Hindi ibig sabihin nito na hindi alam ni Allah ang kanilang ginawa at saka lamang Niya ito nalaman pagkatapos mangyari.
Dito nawawala ang suliranin: ang naunang kaalaman ay hindi salungat sa pagkamangha kung ang pagkamangha ay nangangahulugang pagsang-ayon at pagbibigay-halaga sa isang bagay.
Ang katangian ng pagkamangha ay matatagpuan sa mga tekstong Islamiko.
Sinabi ni Allah تعالى:
“Bagkus, ikaw ay namangha habang sila ay nangungutya.”
[As-Saffat 37:12]
Mayroon ding ibang qira’ah:
“Bagkus, Ako ay namangha habang sila ay nangungutya.”
Ipinaliwanag ni Imam at-Tabari رحمه الله na kapwa kilala ang dalawang qira’ah, at ang qira’ah na nasa unang panauhan ay nagpapahiwatig ng pagkamangha ni Allah تعالى sa bigat ng sinabi ng mga Mushrik, sa pagtatambal nila ng iba kay Allah, at sa pagtanggi nila sa katotohanan habang sila ay nangungutya.
Napatunayan din sa Sunnah na sinabi ng Propeta ﷺ:
“Si Allah ay namangha sa mga taong pumapasok sa Paraiso na nakakadena.”
Isinalaysay ni al-Bukhari.
Iniulat din mula kay ‘Uqbah ibn ‘Amir رضي الله عنه na sinabi ng Propeta ﷺ:
“Tunay na namamangha si Allah عز وجل sa isang kabataang walang pagkaligaw o pagkahilig sa kalaswaan ng kabataan.”
Isinalaysay ni Ahmad; itinuring itong hasan ng mga nagsuri nito, at gayundin ni al-Haythami.
Ipinaliwanag ng mga iskolar na ang pagkamangha ni Allah ay hindi nangangahulugan na hindi Niya alam ang bagay na Kanyang ikinamamangha.
Sinabi ni Abu Ya‘la al-Farra’ رحمه الله tungkol sa pagpapatibay ng katangian ng pagkamangha:
“Hindi namin pinagtitibay ang isang pagkamangha na nangangahulugang pagpapalaki sa isang bagay na biglang dumating sa Kanya at hindi Niya alam, sapagkat hindi ito naaangkop sa Kanyang mga katangian. Bagkus, pinagtitibay namin ito bilang isang katangian, tulad ng pagpapatibay namin sa iba pa Niyang mga katangian.”
Ipinaliwanag ni Imam Abu al-Qasim al-Asbahani رحمه الله na ang mga tumangging ilarawan si Allah sa pamamagitan ng pagkamangha ay nangatuwiran na ang pagkamangha ay nangyayari sa isang taong nakaaalam ng isang bagay na dati ay hindi niya alam. Binanggit din niya na ang mga nagpapatibay sa katangiang ito ay umasa sa mga tekstong Islamiko na nagpapatunay nito at sa qira’ah:
“Bagkus, Ako ay namangha habang sila ay nangungutya.”
Ipinaliwanag ni Shaykh al-Islam Ibn Taymiyyah رحمه الله, sa kabuuan, na ang pagkamangha ay maaaring mangyari dahil sa kamangmangan, ngunit maaari rin itong mangyari dahil ang isang bagay ay naiiba sa mga katulad nito. Si Allah تعالى ay nakaaalam ng lahat ng bagay; kaya ang Kanyang pagkamangha ay hindi maaaring dahil sa hindi Niya alam ang sanhi ng isang bagay. Bagkus, ito ay dahil sa pagiging pambihira nito at paglihis nito sa mga katulad nito, na nagpapakita ng kadakilaan ng bagay.
Ipinakikita nito na ang pagpapatibay ng katangian ng pagkamangha kay Allah ay hindi nangangahulugan ng anumang kakulangan na matatagpuan sa pagkamangha ng mga nilikha.
Kapag may ganitong mga tanong na sumagi sa isip ng isang Muslim, dapat niyang pag-ibahin ang isang tanong na pangkaalaman na ang layunin ay makaunawa at isang bulong na nagtutulak sa kanya na patuloy na sundan ang mga pagtutol at kathang-isip.
Itinuro ng Propeta ﷺ na putulin ang pakikipagsunod sa mga bulong ni Satanas.
Iniulat ni Abu Hurayrah رضي الله عنه na sinabi ng Propeta ﷺ:
“Dumarating si Satanas sa isa sa inyo at sinasabi: Sino ang lumikha nito? Sino ang lumikha niyan? Hanggang sa sabihin niya: Sino ang lumikha sa iyong Panginoon? Kapag umabot siya sa puntong iyon, magpakupkop siya kay Allah at tumigil.”
Isinalaysay nina al-Bukhari at Muslim.
Kabilang sa pinakamabisang paraan upang itaboy ang ganitong mga bulong ang: wastong kaalaman, paghingi ng proteksiyon kay Allah, at pagtigil sa pagsunod sa mga maling kaisipan at mapang-abusong pag-iisip.
Walang salungatan sa pagitan ng naunang kaalaman ni Allah تعالى tungkol sa lahat ng bagay at ng pagpapatibay ng katangian ng pagkamangha para sa Kanya سبحانه وتعالى.
Alam ni Allah تعالى ang mga gawa ng Kanyang mga lingkod bago pa man mangyari ang mga ito, at walang bagong kaalaman na nadaragdag sa Kanyang kaalaman. Ang Kanyang pagkamangha ay hindi tulad ng pagkamangha ng mga nilikha na maaaring magmula sa kamangmangan, pagkagulat, o pagkalito.
Bagkus, ang pagkamangha ni Allah ay isang katangiang pinagtibay ng mga tekstong Islamiko at naaangkop sa Kanyang kamahalan. Kabilang sa mga kahulugang binanggit ng mga iskolar ay pagkamangha ng pagsang-ayon at pagbibigay-halaga. Sinang-ayunan ni Allah تعالى ang ginawa ng lalaki at ng kanyang asawa para sa kanilang panauhin at itinampok ang kadakilaan ng kanilang ginawa, habang alam na Niya ito bago pa man mangyari.
Samakatuwid, dapat nating pagtibayin ang mga katangiang pinagtibay ni Allah at ng Kanyang Sugo, habang naniniwalang hindi katulad ng mga katangian ng mga nilikha ang mga ito, at dapat nating iwasan ang patuloy na pagsunod sa mga mapang-abusong kaisipan na nagdudulot ng kalituhan at pagkabalisa.
Hinihiling natin kay Allah تعالى na pagkalooban tayo at kayo ng kapaki-pakinabang na kaalaman at mabubuting gawa, at protektahan tayo mula sa mga bulong ni Satanas.
At si Allah ang higit na nakaaalam.