Ang lahat ng papuri ay kay Allah, at nawa ang kapayapaan at mga pagpapala ay mapasakay sa Sugo ni Allah. Pagkatapos nito:
Si Allah, ang Maluwalhati at Kataas-taasan, ay Marunong sa Kanyang paglikha at kautusan. Wala Siyang nililikha nang walang layunin at wala Siyang itinatakda nang walang karunungan, bagama’t nauunawaan ng isip ng tao ang ilan sa mga karunungang ito at ang iba ay nananatiling nakatago. Nilikha ni Allah ang mga anghel upang sambahin Siya at isagawa ang Kanyang mga utos sa Kanyang kaharian. Nilikha Niya sila sa pagsunod, hindi tulad ng mga tao at jinn na binigyan ng pagpili at isinailalim sa pagsubok. Alam ni Allah ang mangyayari kay Iblis bago Niya ito likhain at kaya Niya itong patnubayan, ngunit itinakda ng Kanyang karunungan na magkakaiba ang mga nilalang at subukin ang mga tao at jinn sa pagsunod at pagsuway. Ang patnubay ay mayroon ding dalawang uri: patnubay ng pagpapaliwanag at paggabay, kung saan naitatatag ang katibayan laban sa alipin, at patnubay ng pagkakaloob ng tagumpay, kung saan nililikha ni Allah ang pananampalataya at pagiging matuwid sa puso ng sinumang Kanyang naisin.
Kabilang sa mga Pangalan ni Allah ang Al-Hakim (Ang Marunong), at ang karunungan ay kabilang sa Kanyang mga Katangian. Kaya ang lahat ng Kanyang ginagawa ay batay sa kaalaman at karunungan.
Maaaring maunawaan ng tao ang ilan sa mga karunungan sa paglikha ni Allah, habang ang iba ay maaaring manatiling nakatago sa kanya. Ang hindi pagkaunawa sa isang karunungan ay hindi nangangahulugang walang karunungan ang banal na pagkilos.
Sinabi ni Allah:
﴿Hindi Siya tinatanong tungkol sa Kanyang ginagawa, ngunit sila ay tatanungin.﴾
[Al-Anbiya: 23]
Hindi ito nangangahulugang ang mga gawa ni Allah ay mga gawa lamang ng kapangyarihan na walang karunungan. Bagkus, Siya ay ganap sa kaalaman, kapangyarihan, awa, at karunungan.
Ipinaliwanag ni Shaykh al-Islam Ibn Taymiyyah, kaawaan nawa siya ni Allah, na si Allah ang Tagapaglikha, Panginoon, at May-ari ng lahat ng Kanyang nilikha, at may malalim na karunungan sa Kanyang nilikha. Hindi Siya tinatanong tungkol sa Kanyang ginagawa dahil sa ganap na Kanyang kaalaman, kapangyarihan, awa, at karunungan.
Ang mga anghel ay naiiba sa mga tao at jinn sa kalikasan ng kanilang pagkakalikha.
Nilikha sila ni Allah sa pagsunod at pagpapasakop sa Kanyang utos, at hindi sila sumusuway sa Kanya.
Sinabi ni Allah:
﴿Hindi nila sinusuway si Allah sa anumang ipinag-uutos Niya sa kanila, at ginagawa nila ang anumang ipinag-uutos sa kanila.﴾
[At-Tahrim: 6]
Samakatuwid, ang kanilang pagsubok sa mundong ito ay hindi katulad ng pagsubok sa mga tao at jinn, na nilikha na may mga pagnanasa at kakayahang sumunod o sumuway.
Ipinaliwanag ni Ibn al-Qayyim, kaawaan nawa siya ni Allah, na nilikha ni Allah ang mga anghel na may likas na pagkiling sa pagsunod, samantalang nilikha Niya ang mga tao at jinn na may isip at pagnanasa, kaya sila ay napapailalim sa pagsusulit, pagsubok, gantimpala, at kaparusahan.
Kabilang sa malinaw na karunungan sa paglikha sa mga anghel ay na sila ay mga alipin ni Allah at nagsasagawa ng malalaking tungkuling ipinag-uutos Niya sa kanila.
Kabilang sa kanilang pinakamahahalagang tungkulin ang:
Pagsamba kay Allah, pagluluwalhati sa Kanya, at pagdakila sa Kanyang kadakilaan.
Sinabi ni Allah:
﴿Niluluwalhati nila Siya gabi at araw, at hindi sila napapagod.﴾
[Al-Anbiya: 20]
At sinabi Niya tungkol sa kanila:
﴿Tunay na kami ang mga nakahanay sa mga hanay, at tunay na kami ang mga lumuluwalhati.﴾
[As-Saffat: 165-166]
Sinabi ng Propeta ﷺ:
“Walang puwang na kasukat ng apat na daliri rito maliban na may isang anghel na nakapatong doon ang kanyang noo, na nakapatirapa kay Allah.”
[Iniulat nina At-Tirmidhi at Ibn Majah]
Kabilang din sa kanilang mga tungkulin ang pagsasagawa ng ipinag-uutos ni Allah sa sansinukob.
May ilan sa kanila na nagdadala ng Trono, may mga bumababa dala ang kapahayagan, at may mga tagapag-ingat ng Paraiso at ng Impiyerno. Marami pa silang ibang tungkulin na ang mga detalye ay tanging si Allah ang nakaaalam.
May ilan din na nagsasagawa ng mga tungkuling may kaugnayan sa mga tao.
May mga anghel na nagsusulat ng mga gawa ng mga alipin, may kumukuha ng mga kaluluwa sa pahintulot ni Allah, at may humihingi ng kapatawaran para sa mga mananampalataya. Mayroon din silang ibang mga tungkuling pinatunayan ng mga kapahayagan.
Samakatuwid, ang paglikha sa mga anghel ay hindi walang layunin. Sila ay mararangal na alipin na nagsasagawa ng ipinagkatiwala sa kanila ni Allah.
Oo. Alam ni Allah ang nangyari at ang mangyayari, at walang anumang bagay ang nakatago sa Kanya.
Sinabi ni Allah:
﴿Siya ang Nakaaalam ng nakalingid; kahit ang bigat ng isang atomo sa mga kalangitan o sa lupa ay hindi nakalalampas sa Kanyang kaalaman.﴾
[Saba: 3]
At sinabi Niya:
﴿At tunay na napalibutan ni Allah ng Kanyang kaalaman ang lahat ng bagay.﴾
[At-Talaq: 12]
Samakatuwid, alam ni Allah bago Niya nilikha si Iblis na siya ay susuway at magiging mapagmataas. Ang Kanyang paunang kaalaman ay hindi nangangahulugang pinilit Niya si Iblis sa kawalan ng pananampalataya at pagsuway. Ginawa ni Iblis ang kanyang ginawa sa sarili niyang pagpili at kagustuhan, habang alam na ni Allah na mangyayari iyon.
Oo. Si Allah ay may kapangyarihan sa lahat ng bagay.
Kung nais Niya, maaari Niyang gawing masunurin ang lahat ng nilalang sa iisang paraan.
Sinabi ni Allah:
﴿Sabihin: “Kay Allah ang ganap na katibayan. Kung nais Niya, tiyak na gagabayan Niya kayong lahat.”﴾
[Al-An'am: 149]
Ipinakita ni Allah ang ganap na Kanyang kapangyarihan sa pagkakaiba-iba ng Kanyang mga nilikha. Nilikha Niya ang mga anghel na masunurin at hindi sumusuway sa Kanya, at nilikha Niya ang mga tao at jinn na kabilang sa kanila ang mga mananampalataya at hindi mananampalataya, masunurin at masuwayin.
Ang pagkakaroon ng pagsuway sa ilan sa mga nilalang ay hindi nagpapahiwatig ng kawalan ng kakayahan ni Allah na patnubayan sila. Sa halip, ito ay nagaganap sa loob ng Kanyang itinakda ayon sa Kanyang karunungan, habang iniutos Niya sa kanila ang pagsunod at ipinagbawal ang pagsuway.
Ang patnubay na binabanggit sa Qur’an ay hindi iisa lamang ang uri.
Ito ay ang pagpapakita sa tao ng landas, pagpapakilala sa kanya ng katotohanan, pagpapadala ng mga Sugo, pagpapababa ng mga Kasulatan, at pagpapaliwanag ng mga bagay na minamahal at kinamumuhian ni Allah.
Sa pamamagitan ng ganitong patnubay, naitatatag ang katibayan laban sa alipin.
Maaaring malaman ng isang tao ang katotohanan at tawagin dito, ngunit pagkatapos ay tumangging sundin ito at maging mapagmataas dito.
Kaya sinabi ni Allah:
﴿Kay Allah ang ganap na katibayan.﴾
[Al-An'am: 149]
Ang mga Sugo, Kasulatan, isip, pandinig, at paningin ay kabilang sa mga paraan kung saan naitatatag ang katibayan at naipakikita ang tamang landas.
Ito ay kapag pinagkakalooban ni Allah ang alipin ng kakayahang tanggapin ang katotohanan, binubuksan ang kanyang puso sa pananampalataya, at tinutulungan siyang sundin ang landas ng patnubay.
Ang ganitong uri ng patnubay ay nasa kamay lamang ni Allah.
Kaya maaaring makarating ang pagpapaliwanag at paggabay sa dalawang tao: ang isa ay naniniwala at tumatanggap sa katotohanan, samantalang tinatanggihan ito ng isa, sapagkat ang pagkakaalam lamang sa landas ay hindi nangangahulugang susundin ito ng tao.
Hindi.
Nagpadala si Allah ng mga Sugo, ipinaliwanag sa Kanyang mga alipin ang landas ng kabutihan at kasamaan, at binigyan sila ng kakayahang siyang batayan ng kanilang pananagutan. Kaya hindi maaaring gamitin ng tao ang itinakdang kapalaran bilang dahilan upang bigyang-katwiran ang kawalan ng pananampalataya o pagsuway.
Ipinaliwanag ni Ibn al-Qayyim, kaawaan nawa siya ni Allah, na naitatag ang katibayan ni Allah laban sa Kanyang mga alipin sa pamamagitan ng pagpapadala ng mga Sugo, pagpapababa ng mga Kasulatan, at pagpapaliwanag sa kanila ng makabubuti at nakapipinsala sa kanila. Pagkatapos ay sinabi ni Allah:
﴿Kung nais Niya, tiyak na gagabayan Niya kayong lahat.﴾
[Al-An'am: 149]
Samakatuwid, ang kalooban at itinakdang kapalaran ni Allah ay hindi nag-aalis sa pananagutan ng tao sa kanyang mga pagpili at gawa.
Nilikha ni Allah ang mga anghel dahil sa isang dakilang karunungan. Kabilang sa pinakamahalagang bagay na alam natin tungkol dito ang kanilang pagsamba kay Allah at pagsasagawa ng Kanyang mga utos sa Kanyang kaharian. Nilikha sila sa pagsunod, at ang kanilang pagsubok ay hindi katulad ng pagsubok sa mga tao at jinn.
Si Allah, ang Maluwalhati at Kataas-taasan, ay nakaaalam kung ano ang mangyayari kay Iblis bago Niya ito likhain, at kaya Niyang patnubayan ito. Ngunit itinakda ng Kanyang karunungan na ang mga tao at jinn ay magkaroon ng pagpili at mapasailalim sa pagsubok, at na magkaroon sa kanila ng pananampalataya at kawalan ng pananampalataya, pagsunod at pagsuway.
Tungkol naman sa patnubay, mayroon itong dalawang mahalagang anyo:
Patnubay ng pagpapaliwanag at paggabay: Pagpapakilala sa tao ng katotohanan at pagtatatag ng katibayan laban sa kanya.
Patnubay ng pagkakaloob ng tagumpay: Pagkakaloob ni Allah sa alipin ng kakayahang tanggapin ang katotohanan at isagawa ito.
Kaya maaaring makarating nang malinaw ang katotohanan sa isang tao ngunit tanggihan niya ito sa sarili niyang pagpili. Hindi ito nangangahulugang walang kakayahan si Allah na patnubayan siya—malayo si Allah sa gayong kakulangan—bagkus, taglay ni Allah ang malalim na karunungan sa Kanyang paglikha at kautusan.
At si Allah ang higit na nakaaalam.