Ang lahat ng papuri ay kay Allah, at nawa'y ang kapayapaan at mga pagpapala ay mapasakanilang Sugo ni Allah.
Hindi binago ni Al-Khidr ang itinakda ni Allah, at walang nangyari na labas sa itinakda ng Allah. Sa halip, ang pagpatay mismo sa bata ay bahagi ng itinakda at alam na ni Allah. Iniutos ni Allah kay Al-Khidr na gawin iyon, at dito ay may awa para sa bata at sa kanyang mga magulang, at pag-iwas sa kapahamakang mangyayari sa kanila kung mabubuhay ang bata.
Sinabi ni Allah, Kataas-taas Siya, sa pamamagitan ng mga salita ni Al-Khidr, sumakanya nawa ang kapayapaan:
“At hindi ko ito ginawa ayon sa sarili kong kagustuhan.” [Al-Kahf: 82]
Samakatuwid, ang ginawa ni Al-Khidr ay hindi isang personal na pasya o sariling pagkilos niya. Ginawa niya ito ayon sa utos at inspirasyon mula kay Allah.
Sinabi ni Al-Baghawi, kaawaan nawa siya ni Allah, sa pagpapaliwanag ng sinabi ni Allah na “At hindi ko ito ginawa ayon sa sarili kong kagustuhan”: ibig sabihin, “Hindi ko ito ginawa ayon sa sarili kong pagpili at pananaw; ginawa ko ito ayon sa utos at inspirasyon ni Allah.”
Sinabi rin ni Ibn Kathir, kaawaan nawa siya ni Allah, na ang ginawa ni Al-Khidr sa tatlong pangyayari ay ayon sa utos ni Allah, at siya ay inutusang gawin ang mga iyon at ipinaalam sa kanya ang tungkol dito. Binanggit din niya na ito ay patunay para sa mga nagsasabing si Al-Khidr ay isang propeta, sumakanya nawa ang kapayapaan.
Samakatuwid, ang pagpatay sa bata ay hindi pagbabago sa tadhana; sa halip, ito ay bahagi mismo ng itinakdang tadhana. Alam ni Allah na papatayin ni Al-Khidr ang bata at na ang pagkamatay na iyon ay magiging dahilan upang mailigtas ang mga magulang nito mula sa pagsubok na idudulot sana ng bata sa kanila.
Sinabi ni Allah, Kataas-taas Siya:
“Walang sakunang dumarating sa lupa o sa inyong mga sarili maliban na ito ay nakasulat sa isang Aklat bago Namin ito likhain. Tunay na ito ay madali para kay Allah.” [Al-Hadid: 22]
Sinabi ng Propeta ﷺ:
“Isinulat ni Allah ang mga tadhana ng lahat ng nilikha limampung libong taon bago Niya nilikha ang mga langit at lupa, at ang Kanyang Trono ay nasa ibabaw ng tubig.”
Isinalaysay ni Muslim (2653).
Hindi. Walang sinuman ang makalalabas sa itinakdang tadhana o makapagbabago sa isinulat ni Allah sa Preserved Tablet.
Kung itinakda ni Allah na papatayin ni Al-Khidr ang bata at na kung mabubuhay ito ay pahihirapan nito ang mga magulang sa pamamagitan ng paghihimagsik at kawalan ng pananampalataya, ang lahat ng iyon ay alam ni Allah at nakasulat na sa Kanya.
Dito natin mauunawaan na kapag sinabi nating, “Kung nabuhay ang bata, gagawin niya ang ganito,” hindi ibig sabihin na tunay na itinakda para sa bata na mabuhay at pagkatapos ay binago ang tadhana. Ang ibig sabihin ay alam ni Allah na kung magpapatuloy ang kanyang buhay, hahantong ito sa ganoong resulta, at itinakda Niya na mamamatay ang bata sa kamay ni Al-Khidr bago ito makarating sa ganoong kalagayan.
Sa panlabas, maaaring tila napakalupit at hindi kanais-nais ang pagpatay sa bata. Ngunit ipinaalam sa atin ni Allah na may awa at karunungan sa likod nito. Sinabi ni Al-Khidr:
“At tungkol naman sa bata, ang kanyang mga magulang ay mga mananampalataya, at nangamba kami na kanyang pahirapan sila sa pamamagitan ng paghihimagsik at kawalan ng pananampalataya. Kaya nais namin na palitan sila ng kanilang Panginoon ng isang mas mabuti kaysa sa kanya sa kadalisayan at mas malapit sa kanila sa pagmamahal.” [Al-Kahf: 80–81]
Samakatuwid, may awa para sa mga magulang sa itinakdang pangyayaring ito at proteksiyon laban sa pagsubok na maaaring makaapekto sa kanilang pananampalataya.
Dahil dito, binanggit ni Ibn Kathir, kaawaan nawa siya ni Allah, na ang itinakda ni Allah ay maaaring maging kabutihan at awa para sa isang alipin kahit na sa panlabas ay tila hindi kanais-nais. Ginamit niya bilang patunay ang sinabi ni Allah:
“Maaaring kinamumuhian ninyo ang isang bagay samantalang ito ay mabuti para sa inyo.” [Al-Baqarah: 216]
Ipinagkakaiba ng mga iskolar ang nasa kaalaman ni Allah at ang isinulat Niya sa Preserved Tablet, at ang lumilitaw sa mga anghel sa kanilang mga talaan.
Ang kabilang sa kaalaman ni Allah ay hindi nagbabago, sapagkat alam ni Allah ang lahat ng bagay bago pa ito mangyari. Alam Niya kung ano ang mangyayari at kung ano ang magiging wakas ng mga pangyayari.
Tungkol naman sa mga nakasulat sa mga talaan ng mga anghel, maaaring magkaroon ng pagbura at pagpapatibay ayon sa mga dahilang itinakda ni Allah na may epekto, tulad ng panalangin at pagpapanatili ng ugnayan sa mga kamag-anak.
Sinabi ng Propeta ﷺ:
“Walang tumataboy sa itinakdang kapalaran maliban sa panalangin, at walang nagpapahaba ng buhay maliban sa kabutihan.”
Isinalaysay ni At-Tirmidhi (2139), at itinuring na hasan ni Al-Albani.
Halimbawa, maaaring nakasulat sa talaan ng mga anghel na ang isang tao ay magkakasakit, pagkatapos ay mananalangin siya kay Allah at gagaling. O maaaring nakasulat na ang kanyang buhay ay magiging hanggang sa isang takdang panahon, pagkatapos ay pananatilihin niya ang kanyang ugnayan sa mga kamag-anak at magkakaroon ng pagdaragdag sa kanyang buhay ayon sa nabanggit sa hadith.
Hindi ito nangangahulugan na may isang bagay na unang alam ni Allah at pagkatapos ay natuklasan Niya na iba pala ang mangyayari—malayo si Allah sa ganitong kakulangan. Sa halip, alam na ni Allah mula pa sa simula na ang alipin ay mananalangin o magpapanatili ng ugnayan sa kanyang mga kamag-anak, at alam din Niya ang mga magiging bunga nito.
Ipinaliwanag ni An-Nawawi, kaawaan nawa siya ni Allah, ang hadith:
“Ang sinumang nagnanais na dagdagan ang kanyang kabuhayan at pahabain ang kanyang buhay, ay panatilihin niya ang kanyang ugnayan sa mga kamag-anak.”
Ipinaliwanag niya na ang pagdaragdag sa buhay ay maaaring pagdaragdag sa pamamagitan ng pagpapala, pagbibigay ng kakayahang gumawa ng mga pagsunod kay Allah, at paggamit ng panahon sa mga bagay na kapaki-pakinabang. Maaari rin itong maunawaan batay sa lumilitaw sa mga anghel at sa nakasulat sa kanilang mga talaan: maaaring makita sa kanilang talaan, halimbawa, na ang buhay ng isang tao ay animnapung taon, at kung pananatilihin niya ang kanyang ugnayan sa mga kamag-anak, madaragdagan ito, samantalang alam na ni Allah mula pa sa simula ang lahat ng mangyayari sa kanya.
Samakatuwid, ang pagdaragdag na ito ay hindi nangangahulugan ng pagbabago sa dating kaalaman ni Allah. Ito ay may kaugnayan sa kung ano ang lumilitaw sa mga nilikha at sa kung ano ang isinusulat sa mga talaan ng mga anghel.
Hindi binago ni Al-Khidr ang itinakda ni Allah nang patayin niya ang bata. Sa halip, pinatay niya ito ayon sa utos ni Allah, at ang pagkamatay mismo nito ay bahagi ng itinakda at alam na ni Allah.
Kung nabuhay ang bata, pahihirapan niya ang kanyang mga magulang sa pamamagitan ng paghihimagsik at kawalan ng pananampalataya. Itinakda ni Allah na mamatay siya bago makarating sa ganoong kalagayan at na ang kanyang pagkamatay ay magiging dahilan upang mapangalagaan ang kanyang mga magulang at mapalitan siya ng isang mas mabuti.
Tungkol naman sa pagbura at pagpapatibay na maaaring mangyari sa mga talaan ng mga anghel dahil sa panalangin, pagpapanatili ng ugnayan sa mga kamag-anak at iba pang katulad nito, hindi ito nangangahulugan na nagbago ang kaalaman ni Allah o ang naunang itinakda Niya. Sa halip, ito ay pagbabago sa kung ano ang lumilitaw sa mga anghel at kung ano ang kanilang isinusulat, samantalang alam ni Allah ang lahat ng ito bago pa ito mangyari.
At si Allah ang higit na nakaaalam.