Ang lahat ng papuri ay kay Allah, at nawa ang kapayapaan at mga pagpapala ay mapasakanilang Sugo ni Allah.
Ang pagiging matuwid o pagkaligaw ng mga anak ay kabilang sa itinakda ni Allah, ngunit ang mga magulang ay inutusang gamitin ang mga paraan ng mabuting pagpapalaki, pagtuturo, paggabay, at pagsasaayos. Ang sinumang tumupad sa kanyang tungkulin at nagpalaki nang mabuti sa kanyang mga anak ngunit ang ilan sa kanila ay hindi naging matuwid ay sinusubok, at hindi ito, sa sarili lamang nito, patunay ng kanyang kapabayaan. Ngunit ang sinumang nagpabaya sa kanyang mga anak at nagkulang sa kanilang pagpapalaki ay nagkulang sa isang pananagutang ipinagkatiwala ni Allah sa kanya. At ang katotohanang ang paggabay at pagiging matuwid ng mga anak ay nasa kamay ni Allah ay hindi nagpapawalang-bisa sa pananagutan ng magulang.
Ang paniniwala sa itinakda ni Allah, sa mabuti man nito o sa mahirap para sa tao, ay kabilang sa mga saligan ng pananampalataya.
Sa tanyag na Hadith ni Jibril, ipinaliwanag ng Propeta ﷺ ang pananampalataya sa pagsasabing:
“Na maniwala ka kay Allah, sa Kanyang mga anghel, sa Kanyang mga Aklat, sa Kanyang mga sugo, sa Huling Araw, at maniwala ka sa itinakda ni Allah, sa mabuti nito at sa masama nito.” Isinalaysay ni Muslim (8).
Ang kalagayan ng mga anak—maging sila man ay mabuti o naliligaw—ay kabilang sa mga bagay na nasa loob ng itinakda ni Allah, at ang anumang itinakda ni Allah ay tiyak na mangyayari.
Ngunit ang paniniwala sa itinakda ni Allah ay hindi nangangahulugang iiwan ang mga paraan at dahilan. Sa halip, inutusan ni Allah ang mga magulang na gampanan ang kanilang mga tungkulin sa pagpapalaki, pag-aalaga, at paggabay.
Tungkulin ng mga magulang na ituro sa kanilang mga anak ang kabutihan, utusan silang sumunod kay Allah, at protektahan sila mula sa mga sanhi ng pagkaligaw at kasalanan.
Sinabi ni Allah تعالى:
“At balaan mo ang iyong pinakamalalapit na kamag-anak.” [Ash-Shu‘ara’ 26:214]
At sinabi Niya:
“At utusan mo ang iyong pamilya na magsagawa ng pagdarasal at magtiyaga rito. Hindi Kami humihingi sa iyo ng panustos; Kami ang nagbibigay sa iyo ng panustos. At ang mabuting wakas ay para sa pagkatakot kay Allah.” [Ta-Ha 20:132]
Ang sinumang nagsisikap nang buong makakaya sa pagpapalaki sa kanyang mga anak, nagtuturo sa kanila ng pagdarasal at pagsunod, at gumagamit ng mga paraang makatutulong sa kanila upang manatiling matuwid ay gagantimpalaan sa pagtupad sa tungkuling iniatas ni Allah sa kanya, mabilis man o mabagal na lumitaw ang bunga nito.
Samantala, ang sinumang nagpapabaya sa kanyang mga anak, nalilibang sa ibang mga bagay, at nagkukulang sa pagtuturo at paggabay sa kanila—kahit pa siya ay abala sa pag-anyaya sa mga tao tungo kay Allah at pagtuturo sa kanila—ay nagkulang sa pananagutang ipinagkatiwala sa kanya ni Allah, sapagkat ang kanyang sariling pamilya ang higit na nangangailangan ng kanyang pag-aalaga at pagtuturo.
Kung nagpabaya ang magulang sa kanyang tungkulin at pagkatapos ay nakita niya ang epekto nito sa kanyang mga anak, hindi niya maaaring gamitin ang itinakda ni Allah bilang dahilan upang takasan ang kanyang pananagutan.
Kung ginawa ng mga magulang ang kanilang makakaya sa pagpapalaki at pagsasaayos sa kanilang mga anak, at pagkatapos ay pinili ng anak ang ibang landas, hindi ito nangangahulugang tiyak na nagpabaya ang mga magulang.
Sa halip, maaaring ito ay isang pagsubok mula kay Allah, at may mga katulad na pangyayari sa ilan sa pinakamabubuting nilikha ni Allah: ang mga propeta at mga sugo.
Kabilang dito ang anak ni Nuh (Noe), sumakanya ang kapayapaan. Ang kanyang ama ay kabilang sa mga dakilang propeta, ngunit hindi naniwala ang kanyang anak.
Gayundin, ang mga asawa nina Nuh at Lut (Lot), sumakanila ang kapayapaan, ay hindi mga mananampalataya. Sinabi ni Allah تعالى:
“Nagbigay si Allah ng halimbawa para sa mga hindi naniwala: ang asawa ni Noe at ang asawa ni Lot. Sila ay nasa ilalim ng pangangalaga ng dalawang matuwid na lingkod Namin, ngunit ipinagkanulo nila ang mga ito, kaya hindi sila nakatulong sa kanila laban kay Allah sa anumang paraan. At sinabi: ‘Pumasok kayong dalawa sa Apoy kasama ng mga pumapasok.’” [At-Tahrim 66:10]
Gayundin, hindi ginabayan si Abu Talib tungo sa Islam, sa kabila ng kanyang pagiging malapit sa Propeta ﷺ at pagtulong sa kanya.
Ipinakikita nito na ang paggabay sa mga puso at ang pagkakaloob ng tagumpay sa pananampalataya ay nasa kamay ni Allah.
Sinabi ni Allah تعالى:
“Tunay na hindi mo magagabayan ang sinumang iyong minamahal, ngunit si Allah ang gumagabay sa sinumang Kanyang nais, at Siya ang higit na nakaaalam sa mga nasa tamang landas.” [Al-Qasas 28:56]
Kung nakita ng isang tao na ang anak ng isang iskolar, tagapag-anyaya tungo kay Allah, o repormador ay hindi matuwid, hindi siya dapat agad na magparatang na nagpabaya ang ama sa pagpapalaki sa kanya, sapagkat ito ay masamang paghihinala.
Maaaring ginawa ng magulang ang kanyang makakaya at tinupad ang lahat ng kaya niyang gawin, ngunit hindi itinakda ni Allah na gabayan ang anak sa yugtong iyon.
Sa kabilang banda, maaaring makakita tayo ng mabubuting anak sa mga magulang na nagkukulang, at ito ay isang biyaya mula kay Allah na ipinagkakaloob Niya sa sinumang Kanyang nais.
Sinabi ni Allah تعالى:
“At ang iyong Panginoon ay lumilikha ng anumang Kanyang nais at pumipili. Wala silang pagpili sa bagay na ito. Kaluwalhatian kay Allah at Siya ay Kataas-taasan kaysa sa kanilang itinatambal sa Kanya.” [Al-Qasas 28:68]
Kaya ang pagiging matuwid ng anak ay hindi palaging patunay ng perpektong pagpapalaki ng mga magulang, tulad din na ang pagkaligaw ng anak ay hindi, sa sarili lamang nito, patunay ng kapabayaan ng mga magulang.
Kasabay ng paggamit ng mga paraan ng mabuting pagpapalaki, hindi dapat kalimutan ng mga magulang ang isa sa pinakamahahalagang paraan: ang pagbaling kay Allah at paghiling sa Kanya ng paggabay at pagiging matuwid ng kanilang mga anak.
Sinabi ni Allah تعالى tungkol sa panalangin ng mga lingkod ng Mahabagin:
“At ang mga nagsasabi: ‘Aming Panginoon, pagkalooban Mo kami mula sa aming mga asawa at aming mga anak ng ikagagalak ng aming mga mata, at gawin Mo kaming halimbawa para sa mga may takot kay Allah.’” [Al-Furqan 25:74]
At sinabi Niya tungkol sa panalangin ni Zakariyya, sumakanya ang kapayapaan:
“Doon ay nanalangin si Zakariyya sa kanyang Panginoon at nagsabi: ‘Aking Panginoon, pagkalooban Mo ako mula sa Iyo ng mabuting supling. Tunay na Ikaw ay Nakikinig sa panalangin.’” [Aal ‘Imran 3:38]
At sinabi ni Allah تعالى tungkol sa panalangin ng mabuting mananampalataya:
“Aking Panginoon, gawin Mo akong mapagpasalamat sa Iyong biyayang ipinagkaloob Mo sa akin at sa aking mga magulang, at gawin Mo akong gumawa ng kabutihang Iyong kinalulugdan. At gawin Mong matuwid para sa akin ang aking mga supling. Tunay na ako ay nagsisisi sa Iyo at ako ay kabilang sa mga Muslim.” [Al-Ahqaf 46:15]
Ang pagiging matuwid o pagkaligaw ng mga anak ay kabilang sa itinakda ni Allah, samantalang ang mga magulang ay inutusang gamitin ang mga paraan ng pagpapalaki, pagsasaayos, at panalangin.
Ang sinumang nagpabaya sa pagpapalaki sa kanyang mga anak at pagkatapos ay nakita ang kanilang pagkaligaw ay maaaring managot sa kasalanan ng kanyang kapabayaan. Ngunit ang sinumang nagsikap, gumawa ng tama, at gumamit ng mga kinakailangang paraan, ngunit ang isa sa kanyang mga anak ay hindi naging matuwid, ay hindi dapat akusahan ng kapabayaan dahil lamang dito; maaaring ang nangyari ay isang pagsubok para sa kanya.
Gayundin, ang pagiging matuwid ng mga anak ng mga magulang na nagkukulang ay isang biyaya mula kay Allah. Hindi ito nangangahulugang ang pagpapabaya sa pagpapalaki ay pinahihintulutan o na tama ang pag-iwan sa mga kinakailangang paraan.
Samakatuwid, ang tungkulin ay gamitin ang mga paraan, humingi ng tulong kay Allah, manalangin, at magtiyaga sa anumang itinakda ni Allah, habang naniniwalang ang paggabay sa mga puso ay nasa kamay ni Allah.
Hinihiling natin kay Allah na ayusin at gawing matuwid ang ating mga anak at pamilya, gawin silang kaligayahan ng ating mga mata, at pagkalooban tayo ng tagumpay sa mabuting pagpapalaki sa kanila.
At si Allah ang higit na nakaaalam.