Ang lahat ng papuri ay para kay Allah, at nawa’y ang kapayapaan at mga pagpapala ay mapasaatas ng Sugo ni Allah.
Dapat pag-ibahin ang kaalaman ni Allah at ang pagsulat ng mga itinakdang kapalaran sa Pinangalagaang Tableta. Ang kaalaman ni Allah ay sumasaklaw sa lahat; hindi ito nalilimitahan ng panahon at hindi ito nauna sa kamangmangan. Tungkol naman sa pagsulat na iniutos ni Allah, ito ay may kaugnayan sa mga itinakdang bagay na ipinasiya ni Allah na magaganap, at ipinahihiwatig ng mga teksto na umaabot ito hanggang sa Araw ng Pagkabuhay. Ang pagtatanong tungkol dito upang makaunawa at matuto ay hindi kawalan ng pananampalataya. Sa halip, ang pagtatanong upang matuto at alisin ang kamangmangan ay kapuri-puri, ngunit dapat mag-ingat na huwag magpadala sa mga mapanghimasok na kaisipan at walang-kabuluhang pakikipagtalo tungkol sa mga bagay na walang pakinabang.
May mga teksto mula sa Qur’an at Sunnah na nagpapahiwatig na isinulat ni Allah ang mga itinakdang kapalaran at na ang talaan ay naglalaman ng lahat ng magaganap sa mga nilalang.
Sinabi ni Allah:
“Wala Kaming ipinagwalang-bahala sa Aklat. Pagkatapos, sila ay titipunin sa kanilang Panginoon.”
Al-An‘am: 38.
Ipinaliwanag ni Shaykh ‘Abd al-Rahman al-Sa‘di, kaawaan nawa siya ni Allah, na ipinahihiwatig ng talatang ito na walang bagay, maliit man o malaki, ang nakaligtaan sa Pinangalagaang Tableta, at ang mga pangyayari ay nagaganap ayon sa isinulat ng Panulat.
Napatunayang tunay mula kay ‘Imran ibn Husayn, kalugdan nawa sila kapwa ni Allah, na sinabi ng Propeta ﷺ:
“Si Allah ay umiiral at walang anumang bagay na bukod sa Kanya, at ang Kanyang Trono ay nasa ibabaw ng tubig. Isinulat Niya sa Talaan ang lahat ng bagay, at nilikha Niya ang mga kalangitan at ang lupa.”
Isinalaysay ni al-Bukhari (3191).
Ipinahihiwatig nito na ang pagsulat ay sumasaklaw sa mga itinakdang bagay na ipinasiya ni Allah.
May mga teksto na nagpapaliwanag na ang pagsulat ay may kaugnayan sa mga bagay na magaganap hanggang sa Araw ng Pagkabuhay.
Isinalaysay ni ‘Ubadah ibn al-Samit, kalugdan nawa siya ni Allah, na sinabi ng Propeta ﷺ:
“Tunay na ang unang bagay na nilikha ni Allah ay ang Panulat. Sinabi Niya rito: ‘Sumulat ka.’ Sinabi nito: ‘Panginoon ko, ano ang aking isusulat?’ Sinabi Niya: ‘Isulat mo ang mga itinakdang kapalaran ng lahat ng bagay hanggang sa dumating ang Araw ng Pagkabuhay.’”
Isinalaysay ni Ahmad sa Al-Musnad (37/378) at ni Abu Dawud (4700). Itinuring itong tunay ng mga tagasuri ng Al-Musnad at ni Shaykh al-Albani sa Sahih Abi Dawud.
Isinalaysay naman ni al-Tirmidhi (3319) sa ganitong pananalita:
“Tunay na ang unang bagay na nilikha ni Allah ay ang Panulat. Sinabi Niya rito: ‘Sumulat ka,’ at isinulat nito ang mangyayari magpakailanman.”
Sinabi ni al-Tirmidhi: “Ito ay isang hasan, sahih, gharib na hadith.”
Ipinaliwanag ni al-Mubarakfuri, kaawaan nawa siya ni Allah, na ang ibig sabihin ng “magpakailanman” sa hadith na ito ay isang mahabang panahon, at ipinaliliwanag ito ng salaysay ni Ibn ‘Abbas bilang: “hanggang sa dumating ang Araw ng Pagkabuhay.”
Samakatuwid, ipinahihiwatig ng kabuuan ng mga teksto na ang pagsulat ng mga itinakdang kapalaran sa Pinangalagaang Tableta ay may kaugnayan sa mga bagay na itinakda ni Allah na magaganap, at ito ay tinukoy hanggang sa Araw ng Pagkabuhay.
Mahalagang pag-ibahin dito ang antas ng kaalaman at ang antas ng pagsulat.
Ang kaalaman ni Allah ay higit na malawak at ganap kaysa sa pagsulat. Si Allah, Kaluwalhatian at Kataas-taasan sa Kanya, ay laging nakaaalam at patuloy na nakaaalam ng lahat ng bagay. Ang Kanyang kaalaman ay hindi nauna sa kamangmangan at hindi sumasailalim sa pagbabago o kakulangan.
Tungkol naman sa pagsulat ng mga itinakdang kapalaran, iniutos ni Allah sa Panulat na sumulat, at isinulat nito ang mga bagay na ipinasiya at itinakda ni Allah na magaganap hanggang sa Araw ng Pagkabuhay.
Dahil dito, binabanggit ng mga iskolar na ang tadhana ay may mga antas, kabilang ang:
Kaalaman: Ang ganap na kaalaman ni Allah sa lahat ng bagay.
Pagsulat: Ang pagsulat ng mga itinakdang kapalaran sa Pinangalagaang Tableta.
Kalooban at Kapangyarihan: Ang anumang naisin ni Allah ay mangyayari, at ang anumang hindi Niya naisin ay hindi mangyayari.
Paglikha: Si Allah ang Tagapaglikha ng lahat ng bagay.
Kaya hindi tama na sabihin na ang Pinangalagaang Tableta ay katumbas ng lahat ng kaalaman ni Allah, sapagkat ang kaalaman ni Allah ay higit na malawak at ganap kaysa sa antas ng pagsulat.
Ang simpleng pagtatanong upang matuto at makaunawa ay hindi kawalan ng pananampalataya.
Sa halip, iniutos ni Allah sa mga hindi nakaaalam na magtanong sa mga taong may kaalaman. Sinabi Niya:
“Kaya magtanong kayo sa mga taong may kaalaman kung hindi ninyo alam.”
Al-Nahl: 43.
Ang sinumang nagtatanong upang matuto, alisin ang kamangmangan sa kanyang sarili, at maunawaan ang mga usapin ng kanyang relihiyon ay walang kasalanan sa kanyang pagtatanong.
Sinabi ni Ibn ‘Abd al-Barr, kaawaan nawa siya ni Allah, na ang sinumang nagtatanong upang makaunawa at naghahangad ng kaalaman, na nais alisin ang kamangmangan sa kanyang sarili at malaman ang kanyang kailangan para sa kanyang relihiyon, ay walang masama sa kanyang pagtatanong, sapagkat ang pagtatanong ay daan tungo sa kaalaman.
Samantala, ang pagtatanong dahil sa pagmamatigas at pakikipagtalo, o labis na pagsisiyasat sa malalabong bagay na walang pakinabang, ay maaaring maging dahilan upang mahulog sa mga pag-aalinlangan at kalituhan.
Ang patuloy na takot ng nagtatanong na maaaring nahulog siya sa kawalan ng pananampalataya dahil lamang sa pag-iisip o pagtatanong, kasama ang paulit-ulit na paglitaw ng ganitong mga kaisipan at takot sa mga ito, ay hindi dapat magtulak sa kanya na talikuran ang kapaki-pakinabang na paghahanap ng kaalaman.
Ang mga mapanghimasok na kaisipan at panandaliang ideya ay hindi dapat bigyan ng higit na halaga kaysa sa nararapat. Hindi dapat magpadala rito ang isang Muslim hanggang sa pigilan siya nito sa pag-aaral ng kanyang relihiyon o pagsamba kay Allah.
Kung alam ng isang tao na madalas at paulit-ulit siyang nakararanas ng mga mapanghimasok na kaisipan, nararapat na sikapin niyang harapin at gamutin ang mga ito, at huwag ituring ang bawat panandaliang kaisipan o tanong na sumagi sa kanyang isipan bilang dahilan upang hatulan ang kanyang sarili na hindi mananampalataya.
Sa halip, dapat siyang maghanap ng kaalamang makatutulong sa kanya, magtanong sa mga iskolar tungkol sa kanyang mga pangangailangan, at iwasang magpadala sa malalayong tanong na walang praktikal na pakinabang.
Ang Pinangalagaang Tableta ay naglalaman ng isinulat ni Allah na mga itinakdang bagay na magaganap, at ipinahihiwatig ng mga teksto na ang pagsulat ay umaabot hanggang sa Araw ng Pagkabuhay. Tungkol naman sa kaalaman ni Allah, ito ay higit na malawak kaysa rito at hindi nalilimitahan ng panahon o wakas. Si Allah, Kaluwalhatian at Kataas-taasan sa Kanya, ay nakaaalam ng lahat ng bagay mula pa sa kawalang-hanggan at magpakailanman.
Ang pagtatanong tungkol sa mga bagay na ito upang matuto at alisin ang kamangmangan ay hindi kawalan ng pananampalataya, at hindi dapat hayaan ng isang Muslim na ang mga mapanghimasok na kaisipan ay maging dahilan upang talikuran niya ang kapaki-pakinabang na paghahanap ng kaalaman.
Ang nararapat ay magtanong tungkol sa mga bagay na kapaki-pakinabang, sumangguni sa mga taong may kaalaman, at huwag magpadala sa mga pag-aalinlangan at mapanghimasok na kaisipang walang pakinabang.
At si Allah ang higit na nakaaalam.