Ang papuri ay kay Allah, at nawa ang kapayapaan at mga pagpapala ay mapasakanilang Mensahero ni Allah. Pagkatapos:
Ang pagtatakda ni Allah sa hadith na ito ay tumutukoy sa Kanyang itinatakda sa pamamagitan ng Kanyang utos, kabilang ang Kanyang salita at paghahayag na tinatanggap ng mga anghel. Hindi ito salungat sa naunang pagsulat ng mga tadhana sa Pinangalagaang Talaan, sapagkat ang pagtatadhana at predestinasyon ay may iba’t ibang antas at kahulugan, kabilang ang kaalaman, pagsulat, kalooban, at paglikha. Patuloy na ginagawa ni Allah, ang Kataas-taasan, ang Kanyang nais: lumilikha, nagbibigay ng panustos, nagbibigay-buhay, at nagdudulot ng kamatayan.
Kabilang sa paniniwala ng Ahlus-Sunnah wal-Jama‘ah na si Allah, Luwalhati at Kataas-taasan Siya, ay gumagawa ng Kanyang nais, at hindi Siya kailanman walang ginagawa, gaya ng sinabi Niya:
{Ginagawa Niya ang Kanyang nais} [Al-Buruj: 16].
At sinabi Niya:
{Bawat araw Siya ay may isang gawain} [Ar-Rahman: 29].
Binanggit ng mga tagapagpaliwanag ng Qur’an na kabilang sa mga gawain ni Allah sa bawat araw ang pagbibigay-buhay at pagdudulot ng kamatayan, paglikha at pagbibigay ng panustos, pagbibigay ng karangalan sa ilang mga tao at pagpapababa sa iba, pagpapagaling sa maysakit, pagpapagaan sa kalagayan ng naghihirap, pagsagot sa nananalangin, pagbibigay sa humihingi, pagpapatawad sa kasalanan, at iba pang Kanyang ginagawa sa Kanyang mga nilikha.
Si Allah, ang Kataas-taasan, ay noon pa man at patuloy na gumagawa ng Kanyang nais ayon sa Kanyang karunungan at kapangyarihan.
Isinalaysay ni Abu Hurayrah, kalugdan nawa siya ni Allah, mula sa Propeta ﷺ:
“Kapag itinakda ni Allah ang isang bagay sa kalangitan, hinahampas ng mga anghel ang kanilang mga pakpak bilang pagpapasakop sa Kanyang salita, na tulad ng isang kadena sa isang makinis na bato. Kapag naalis na ang takot sa kanilang mga puso, kanilang sinasabi: ‘Ano ang sinabi ng inyong Panginoon?’ Sinasabi nila: ‘Ang katotohanan,’ at Siya ang Kataas-taasan, ang Dakila.” Isinalaysay ni al-Bukhari (4701).
Ang tinutukoy ng pagtatakdang ito rito ay ang salita ni Allah, ang Kataas-taasan, at ang Kanyang paghahayag na tinatanggap ng mga anghel.
Isinalaysay rin mula kay Ibn Mas‘ud, kalugdan nawa siya ni Allah:
“Kapag nagsasalita si Allah sa pamamagitan ng paghahayag, may naririnig ang mga naninirahan sa mga kalangitan. Kapag nawala ang takot sa kanilang mga puso at tumahimik ang tinig, nalalaman nila na iyon ang katotohanan at sila ay sumisigaw: ‘Ano ang sinabi ng inyong Panginoon?’ Sinasabi nila: ‘Ang katotohanan.’” Isinalaysay ni Abu Dawud (4738).
Ipinakikita nito na si Allah, ang Kataas-taasan, ay nagsasalita sa pamamagitan ng paghahayag kapag Kanyang nais, at naririnig ng mga anghel ang Kanyang salita kapag Siya ay nagsasalita.
Ang pagtatakdang ito, na may kaugnayan sa mga gawain at utos ni Allah, ay napapanibago ayon sa Kanyang nais, at hindi kinakailangang ang lahat ng may kaugnayan sa pagtatadhana ay nangyari nang isang beses at pagkatapos ay natapos na.
Lumilikha si Allah ng isang nilikha matapos ang isa pa, nagbibigay sa kanila ng panustos, nagbibigay at nagkakait, nagtataas at nagpapababa, nagbibigay-buhay at nagdudulot ng kamatayan, at ginagawa sa Kanyang mga nilikha ang Kanyang nais.
Bahagi ito ng kahulugan ng Kanyang sinabi:
{Bawat araw Siya ay may isang gawain} [Ar-Rahman: 29].
Ipinakikita ng talata ang patuloy na paglitaw ng mga gawain ni Allah sa Kanyang mga nilikha ayon sa hinihingi ng Kanyang karunungan at kalooban.
Walang salungatan sa pagitan ng dalawang bagay, sapagkat ang pananampalataya sa pagtatadhana ay may maraming antas, at ang pinakamahahalaga ay apat:
Ito ay ang paniniwala na saklaw ng kaalaman ni Allah, ang Kataas-taasan, ang lahat ng bagay. Alam Niya ang lahat ng Kanyang nilikha bago Niya sila likhain, at alam Niya ang kanilang gagawin.
Sinabi Niya:
{Siya si Allah, walang diyos maliban sa Kanya, ang Nakaaalam ng hindi nakikita at nakikita} [Al-Hashr: 22].
At sinabi Niya:
{At tunay na napalibutan ni Allah ng kaalaman ang lahat ng bagay} [At-Talaq: 12].
Ito ay ang paniniwala na isinulat ni Allah, ang Kataas-taasan, ang mga tadhana ng mga nilikha sa Pinangalagaang Talaan.
Sinabi ni Allah:
{Hindi mo ba alam na alam ni Allah ang nasa kalangitan at nasa lupa? Tunay na iyon ay nasa isang Talaan. Tunay na iyon ay madali para kay Allah} [Al-Hajj: 70].
Sinabi ng Propeta ﷺ:
“Isinulat ni Allah ang mga tadhana ng mga nilikha limampung libong taon bago Niya nilikha ang mga kalangitan at ang lupa.” Isinalaysay ni Muslim (2653).
Ang naunang pagsulat na ito ay sumasaklaw sa lahat ng mangyayari ayon sa mga tadhana.
Ito ay ang paniniwala na ang lahat ng nangyayari sa sansinukob ay nangyayari lamang sa pamamagitan ng kalooban ni Allah. Ang nais ni Allah ay mangyayari, at ang hindi Niya nais ay hindi mangyayari.
Sinabi ni Allah:
{At huwag mong sabihin tungkol sa anumang bagay: “Tiyak na gagawin ko iyon bukas,” maliban sa pagsasabing: “Kung loloobin ni Allah.”} [Al-Kahf: 23-24].
At sinabi Niya:
{At hindi ninyo nanaisin maliban kung nanaisin ni Allah, ang Panginoon ng mga daigdig} [At-Takwir: 29].
Ito ay ang paniniwala na si Allah, ang Kataas-taasan, ang Tagapaglikha ng lahat ng bagay, kabilang ang mga gawa ng Kanyang mga alipin.
Sinabi ni Allah:
{Si Allah ang Tagapaglikha ng lahat ng bagay} [Az-Zumar: 62].
At sinabi Niya:
{At nilikha kayo ni Allah at ang inyong ginagawa} [As-Saffat: 96].
Sinabi ng Propeta ﷺ:
“Tunay na nililikha ni Allah ang bawat gumagawa at ang kanyang ginagawa.” Isinalaysay ni al-Bukhari sa Khalq Af‘al al-‘Ibad (25).
Ang pagsulat sa Pinangalagaang Talaan ay nauugnay sa mga bagay na mangyayari, samantalang ang mismong paglitaw ng mga pangyayari at gawain sa kanilang itinakdang panahon ay ibang bagay.
Alam at isinulat na ni Allah, ang Kataas-taasan, ang mga tadhana bago pa mangyari ang mga ito. Pagkatapos, nangyayari ang mga bagay sa kanilang itinakdang panahon ayon sa Kanyang kalooban, at nililikha Niya ang mga ito kapag dumating ang kanilang panahon.
Samakatuwid, walang salungatan sa pagitan ng pagiging naisulat na ng isang bagay sa Pinangalagaang Talaan at ng pagdedesisyon ni Allah ng isang bagay sa kalangitan, paglikha Niya ng isang bagay, pagbibigay Niya ng panustos sa isang alipin, pagbibigay-buhay at pagdudulot ng kamatayan, pagsagot sa isang panalangin, o paglikha ng isang pangyayari sa Kanyang mga nilikha.
Ang naunang pagsulat ay hindi nangangahulugang ang lahat ng gawain ay nangyari na at natapos na. Ang ibig sabihin nito ay nauna nang nalaman at isinulat ni Allah ang lahat ng mangyayari.
Ang sinabi ng Propeta ﷺ: “Kapag itinakda ni Allah ang isang bagay sa kalangitan” ay tumutukoy sa pagtatakda ni Allah na nagaganap sa pamamagitan ng Kanyang utos, salita, at paghahayag, at naririnig ng mga anghel mula sa Kanyang utos ang anumang nais Niyang marinig nila.
Hindi ito salungat sa pagsulat ng mga tadhana sa Pinangalagaang Talaan. Ang Pinangalagaang Talaan ay naglalaman ng mga tadhanang mangyayari, samantalang ang mga gawain ni Allah sa Kanyang mga nilikha ay patuloy na napapanibago at nangyayari sa kanilang mga itinakdang panahon, ayon sa Kanyang naunang kaalaman, pagsulat, kalooban, at kapangyarihan.
Si Allah, Luwalhati at Kataas-taasan Siya, ay palaging Nakaaalam, isinulat Niya ang mga tadhana, at patuloy Niyang ginagawa ang Kanyang nais, lumilikha, nagbibigay ng panustos, nagbibigay-buhay at nagdudulot ng kamatayan. Ang lahat ng ito ay saklaw ng Kanyang naunang kaalaman at pagsulat.
At si Allah ang higit na nakaaalam.