Ang papuri ay para kay Allah, at nawa’y ang kapayapaan at mga pagpapala ay mapasakay sa Sugo ni Allah.
Ang du‘ang ito ay hindi napatunayang naiulat mula kay ‘Umar ibn al-Khattab, kalugdan nawa siya ni Allah, sa ganitong pananalita. Gayunman, may naiulat mula sa kanya na may malapit na kahulugan at may magandang sanad, kung saan hinihiling niya kay Allah na burahin sa kanya ang kapighatian at itatag siya kasama ng mga taong pinagkalooban ng kaligayahan.
Naiulat na si ‘Umar ibn al-Khattab, kalugdan nawa siya ni Allah, ay nagsabi habang umiikot sa Ka‘bah:
“O Allah, kung isinulat Mo ako kabilang sa mga taong pinagkalooban ng kaligayahan, panatilihin Mo ako roon. At kung isinulat Mo para sa akin ang kasalanan at kapighatian, burahin Mo ito sa akin at panatilihin Mo ako kabilang sa mga taong pinagkalooban ng kaligayahan. Sapagkat binubura Mo ang Iyong nais at pinagtitibay Mo ang Iyong nais, at nasa Iyo ang Ina ng Aklat.”
Ang salaysay na ito ay iniulat ni al-Tabari sa kanyang Tafsir (13/564), ni al-Dulabi sa Al-Kuna wa al-Asma’ (635), ni Ibn Battah sa Al-Ibanah (1565), at ni al-Lalaka’i sa Sharh Usul I‘tiqad Ahl al-Sunnah (1206).
Ang sanad nito ay hasan o mabuti, ayon kay Ibn Kathir sa Musnad al-Faruq (2/549).
Samakatuwid, ang kilalang pananalitang narinig ng nagtanong:
“O Allah, kung itinakda Mo sa amin ang mga masasamang gawa, palitan Mo ang mga ito ng mabubuting gawa”
ay hindi dapat iugnay kay ‘Umar, kalugdan nawa siya ni Allah. Ang napatunayang naiulat mula sa kanya ay ang du‘ang nabanggit sa itaas.
Ang du‘ang ito ay may kaugnayan sa usapin ng Qadar o banal na pagtatakda: maaari bang magbago ang itinakda para sa isang tao?
Isinalaysay ng imam al-Tabari ang iba’t ibang pananaw ng mga unang henerasyon tungkol dito. May ilan na nagsabing ang naisulat ay hindi nagbabago. May iba namang nag-iba sa pagitan ng nasa Pinangalagaang Talaan at ng mga nakasulat sa mga talaan ng mga anghel. May iba rin na nagpatibay sa konsepto ng pagbubura at pagpapatibay sa ilang uri ng pagtatakda.
Kabilang sa mga tekstong ginamit bilang patunay sa pagbubura at pagpapatibay ang sinabi ni Allah تعالى:
{Binubura ni Allah ang anumang Kanyang nais at pinagtitibay Niya ang anumang Kanyang nais, at nasa Kanya ang Ina ng Aklat.}
[Al-Ra‘d: 39]
Ipinaliwanag ni Shaykh al-Islam Ibn Taymiyyah, kaawaan nawa siya ni Allah, na may ilang uri ng pagtatala ng Qadar na nasa mga talaan ng mga anghel, at maaaring magkaroon doon ng pagdagdag o pagbawas ayon sa mga dahilan na itinakda ni Allah, tulad ng pagpapanatili ng ugnayan sa mga kamag-anak at iba pang dahilan.
Kasabay nito, ang kaalaman ni Allah ay hindi nagbabago at hindi Siya nagkakaroon ng bagong kaalaman matapos na hindi Niya alam ang isang bagay. Alam Niya ang nangyari, ang mangyayari, at kung ano sana ang mangyayari kung ito ay naganap. Kaya ang pagbubura at pagpapatibay ay hindi nangangahulugan na may bagay na nalaman lamang ni Allah pagkatapos na hindi Niya ito alam. Higit na dakila si Allah kaysa sa ganitong pagkaunawa.
Binanggit ni Ibn Taymiyyah na alam ni Allah kung ano ang naisulat at kung ano ang Kanyang idaragdag pagkatapos nito, samantalang walang nalalaman ang mga anghel maliban sa itinuro sa kanila ni Allah.
Oo. Ang mismong du‘a ay nagpapakita ng pangangailangan ng alipin kay Allah at ng kanyang paghiling na panatilihin siya sa kabutihan at pagkalooban siya ng mabuting wakas.
Mayroon ding naiulat mula kay ‘Umar, kalugdan nawa siya ni Allah, na may ganitong kahulugan:
“O Allah, kung isinulat Mo ako kabilang sa mga sawi, burahin Mo ako at isulat Mo ako kabilang sa mga maligaya, sapagkat binubura Mo ang Iyong nais at pinagtitibay Mo ang Iyong nais.”
Binanggit ni Ibn al-Qayyim, kaawaan nawa siya ni Allah, ang salaysay na ito sa Shifa’ al-‘Alil. Ipinaliwanag niya na si Allah, Luwalhati sa Kanya, ay gumagawa ng anumang Kanyang nais, at ang mga susi ng patnubay at tagumpay ay nasa Kanyang kamay.
Samakatuwid, hindi umaasa ang mananampalataya sa kanyang mga gawa lamang. Sa halip, hinihiling niya kay Allah ang katatagan, patnubay at mabuting wakas, habang patuloy na gumagawa ng pagsunod at umiiwas sa mga kasalanan.
Dapat pag-ibahin ang dalawang bagay:
Una: Ang paghiling na burahin ni Allah ang kapighatian ng alipin at itatag siya kabilang sa mga taong pinagkalooban ng kaligayahan.
Ito ang kahulugang makikita sa salaysay tungkol kay ‘Umar, kalugdan nawa siya ni Allah.
Ikalawa: Ang pagpapalit ng masasamang gawa ng mabubuting gawa pagkatapos magawa ang mga kasalanan.
Ito ay malinaw na pinatutunayan ng Qur’an at nangyayari sa pamamagitan ng pagsisisi, pananampalataya at mabubuting gawa.
Sinabi ni Allah تعالى:
{At yaong mga hindi sumasamba sa ibang diyos kasama ni Allah, hindi pumapatay sa buhay na ipinagbawal ni Allah maliban sa makatarungang dahilan, at hindi nangangalunya. Ang sinumang gumawa nito ay makatatagpo ng kaparusahan. Ang kaparusahan ay pag-iibayuhin para sa kanya sa Araw ng Pagkabuhay na Muli, at mananatili siya roon na hinahamak—maliban sa mga nagsisi, naniwala at gumawa ng mabubuting gawa. Para sa kanila, papalitan ni Allah ang kanilang masasamang gawa ng mabubuting gawa. At si Allah ay Mapagpatawad, Maawain.}
[Al-Furqan: 68–70]
Ang pagpapalit na ito ay may kaugnayan sa kalagayan ng alipin pagkatapos ng pagsisisi, pananampalataya at mabubuting gawa. Iba ito sa simpleng pag-uugnay ng nabanggit na du‘a kay ‘Umar, kalugdan nawa siya ni Allah.
Ang du‘ang “O Allah, kung itinakda Mo sa amin ang mga masasamang gawa, palitan Mo ang mga ito ng mabubuting gawa” ay hindi napatunayang naiulat mula kay ‘Umar ibn al-Khattab, kalugdan nawa siya ni Allah, sa ganitong pananalita.
Ngunit naiulat mula sa kanya, na may magandang sanad, na sinabi niya:
“O Allah, kung isinulat Mo ako kabilang sa mga taong pinagkalooban ng kaligayahan, panatilihin Mo ako roon. At kung isinulat Mo para sa akin ang kasalanan at kapighatian, burahin Mo ito sa akin at panatilihin Mo ako kabilang sa mga taong pinagkalooban ng kaligayahan. Sapagkat binubura Mo ang Iyong nais at pinagtitibay Mo ang Iyong nais, at nasa Iyo ang Ina ng Aklat.”
Gayundin, ang pagbubura ng masasamang gawa at pagpapalit sa mga ito ng mabubuting gawa ay pinatutunayan ng Qur’an para sa taong nagsisisi, naniniwala at gumagawa ng mabubuting gawa, gaya ng sinabi ni Allah تعالى:
{Para sa kanila, papalitan ni Allah ang kanilang masasamang gawa ng mabubuting gawa.}
At si Allah ang higit na nakaaalam.