Ang papuri ay kay Allah, at ang pagpapala at kapayapaan ay mapasakanilang Sugo ni Allah. Pagkatapos:
Oo, ang lahat ng nangyayari sa sansinukob ay nagaganap ayon sa kalooban at unibersal na itinakdang pagpapasya ni Allah, at walang anumang bagay ang lumalabas sa Kanyang kaharian at pagtatakda. Ngunit kinakailangang pag-ibahin ang unibersal at itinakdang kalooban at ang lehitimo at panrelihiyong kalooban; sapagkat ang paghahalo sa dalawang ito ay nagdudulot ng maraming suliranin.
Ang unibersal at itinakdang kalooban ay ang kalooban na walang anumang bagay ang makalalampas dito. Anuman ang naisin ni Allah na mangyari ay mangyayari, maging ito man ay Kanyang minamahal o hindi Niya minamahal ayon sa Kanyang batas, tulad ng pananampalataya ng mananampalataya, kawalan ng pananampalataya ng di-mananampalataya, pagsunod ng masunurin, at pagsuway ng makasalanan. Sinabi ng Kataas-taasang Allah:
﴿At kapag ninais ni Allah ang masama para sa isang pangkat, walang makapipigil dito.﴾ [Ar-Ra'd: 11].
Samantala, ang lehitimo at panrelihiyong kalooban ay yaong minamahal at kinalulugdan ni Allah at Kanyang ipinag-uutos, tulad ng pananampalataya, pagsunod, at pagsisisi. Sinabi ng Kataas-taasang Allah:
﴿At nais ni Allah na tanggapin ang inyong pagsisisi.﴾ [An-Nisa': 27].
Ang unibersal na kalooban ay may kaugnayan sa mga bagay na minamahal ni Allah at sa mga bagay na hindi Niya minamahal, samantalang ang lehitimong kalooban ay may kaugnayan lamang sa mga bagay na Kanyang minamahal at kinalulugdan.
Ang unibersal na kalooban ay tiyak na magaganap; anuman ang naisin ni Allah na mangyari ay mangyayari. Samantala, ang lehitimong kalooban ay maaaring mangyari at maaaring hindi mangyari. Iniutos ni Allah sa lahat ng tao ang pananampalataya, ngunit hindi lahat ng tao ay mananampalataya.
Ang unibersal na kalooban ay may kaugnayan sa pagka-Panginoon ni Allah, sa Kanyang paglikha at pagtatakda, samantalang ang lehitimong kalooban ay may kaugnayan sa Kanyang pagka-Diyos, Kanyang batas at Kanyang kautusan.
Maaaring magsama ang dalawang kalooban sa pagsunod. Halimbawa, ang pagdarasal ay minamahal ni Allah at ipinag-utos ayon sa Kanyang batas, at naganap din ito ayon sa Kanyang unibersal na kalooban.
Ang unibersal na kalooban naman ay maaaring umiiral nang mag-isa sa kasalanan at kawalan ng pananampalataya; ang mga ito ay nagaganap ayon sa unibersal na kalooban ni Allah, ngunit hindi Niya minamahal ang mga ito at hindi Niya kinalulugdan ayon sa Kanyang batas.
Maaari ring ang lehitimong kalooban lamang ang umiiral sa isang bagay na hindi naganap; tulad ng pananampalataya ng isang di-mananampalataya na iniutos ni Allah sa kanya at Kanyang minahal mula sa kanya, ngunit hindi niya ito isinagawa.
Samakatuwid, hindi lahat ng bagay na ninais ni Allah na mangyari ayon sa Kanyang unibersal na kalooban ay minamahal Niya ayon sa Kanyang batas. Gayundin, hindi lahat ng bagay na Kanyang minamahal at ipinag-uutos ayon sa Kanyang batas ay kinakailangang mangyari sa lahat ng Kanyang mga lingkod.
Ang paglitaw ng kasamaan ay hindi nangangahulugan na minamahal o kinalulugdan ito ni Allah. Sa halip, ito ay nagaganap ayon sa Kanyang unibersal na kalooban dahil sa isang dakilang karunungan, at maaaring magbunga ito ng maraming kapakinabangan at dakilang mga karunungan. Maaaring ang isang kasalanan ay maging dahilan upang magsisi ang isang lingkod, humingi ng kapatawaran, magsikap laban sa kanyang sarili, o lumitaw ang mga epekto ng katarungan, awa at karunungan, at iba pang mga bagay na nalalaman ni Allah, ang Kataas-taasan.
Kaya si Allah, ang Luwalhati sa Kanya, ay walang ginagawa nang walang kabuluhan. Sa halip, ang lahat ng Kanyang mga gawa ay nakabatay sa karunungan at katarungan, kahit na maaaring hindi natin nauunawaan ang mga detalye ng Kanyang karunungan sa ilang bagay.
Tungkulin nating maniwala na si Allah, ang Kataas-taasan, ay Marunong sa lahat ng Kanyang itinakda. Ang hindi natin pagkakaalam sa partikular na karunungan ay hindi nangangahulugang wala itong karunungan. Hindi rin pinahihintulutang gawin nating katibayan ang paglitaw ng kasamaan na may isang bagay na nagaganap sa kaharian ni Allah nang wala ang Kanyang kalooban; sapagkat salungat ito sa pagiging ganap ng Kanyang pagka-Panginoon at Kanyang kapangyarihan.
Samakatuwid, tinitingnan ng lingkod ang mga gawa ng mga tao mula sa dalawang pananaw: mula sa pananaw ng pagtatakda at kalooban, at mula sa pananaw ng batas at pagmamahal. Anuman ang naganap ay ninais ni Allah na mangyari ayon sa Kanyang unibersal na kalooban, at anumang Kanyang minahal at ipinag-utos ay ninanais Niya ayon sa Kanyang batas. Sa ganitong paraan nawawala ang suliranin.
At si Allah ang higit na nakaaalam.