Mga Hadith
Sinabi ng Sugo ng Allah (sumakanya nawa ang kapayapaan at pagpapala): "Kapag namatay ang isang tao, napuputol ang kanyang mga gawa maliban sa tatlo: isang patuloy na kawanggawa, kapaki-pakina
Pananampalataya Ang Banal na Pagtatakda at ang Tadhana 1410 2026-10-16

“Ang sinumang umasa sa kanyang isip ay maliligaw”

Tanong
Ano ang kahulugan ng sinabi: “Ang sinumang umasa sa kanyang kayamanan ay mababawasan ito; ang sinumang umasa sa kanyang isip ay maliligaw; at ang sinumang umasa kay Allah ay hindi maliligaw”? Nangangahulugan ba ito na hindi dapat gamitin ang isip sa ijtihad (pagsisikap na makabuo ng wastong hatol sa usaping pangrelihiyon)? At kailan pinahihintulutang gamitin ang isip sa ijtihad?
Sagot

 

Ang papuri ay para kay Allah, at nawa'y ang pagpapala at kapayapaan ay mapasakanila ng Sugo ni Allah. Pagkatapos:

Ang pananalitang ito: “Ang sinumang umasa sa kanyang kayamanan ay mababawasan ito; ang sinumang umasa sa kanyang isip ay maliligaw; at ang sinumang umasa kay Allah ay hindi maliligaw” ay walang kilalang mapananaligang isnad o sanad na nag-uugnay nito sa Propeta ﷺ. Mayroon ding mga nagsabing ito ay sinabi ni Ali ibn Abi Talib, kalugdan nawa siya ni Allah. Kaya hindi tama na iugnay ito sa Propeta ﷺ bilang isang hadith.

Tungkol naman sa isip sa Islam, ito ay may napakahalagang katayuan, kabilang dito ang mga sumusunod:

  • Ito ay isang kondisyon upang maging responsable sa mga kautusan ng relihiyon; hindi pinananagot ang isang tao sa mga utos at pagbabawal maliban kung siya ay may matinong pag-iisip.

  • Ang Shariah ay dumating upang pangalagaan ang isip, kaya ipinagbawal nito ang alak, droga, at lahat ng bagay na sumisira rito.

  • Ang wastong paggamit ng isip ay nakatutulong sa pag-unawa sa mga teksto ng Qur’an at Sunnah, pagninilay sa mga katibayan ng Tawhid at pananampalataya, at pagkilala sa pagkakaiba ng katotohanan at kabulaanan.

Sinaway ni Allah تعالى ang mga taong hindi ginamit ang kanilang isip upang makinabang sa katotohanan. Sinabi Niya:

﴿At kanilang sasabihin: “Kung nakinig lamang kami o gumamit ng aming pang-unawa, hindi sana kami kabilang sa mga naninirahan sa naglalagablab na Apoy.”﴾ [Al-Mulk: 10].

Ngunit ang isip ay hindi maaaring magtakda nang sarili nito ng batas ng relihiyon, at hindi ito dapat unahin kaysa sa mga tunay at mapananaligang teksto. Kinukuha ng Muslim ang kanyang relihiyon mula sa Aklat ni Allah, sa Sunnah ng Kanyang Sugo ﷺ, at sa mga bagay na pinagkaisahan ng mga unang salinlahi ng Ummah. Walang tunay na pagkakasalungatan sa pagitan ng wastong kapahayagan mula kay Allah at ng tamang pangangatwiran. Kung tila sa isang tao na ang isang mapananaligang teksto ay sumasalungat sa isip, ang pagkakamali ay maaaring nasa kanyang pag-unawa sa teksto o sa kanyang mga batayang pangangatwiran, at hindi sa kapahayagan.

Tungkol naman sa ijtihad, ginagamit ang isip upang maunawaan ang mga teksto, pagsamahin at pagtugmain ang mga ito, malaman ang mga kahulugan at ipinahihiwatig ng mga ito, at mailapat ang mga hatol sa mga tunay na pangyayari, alinsunod sa mga batayan at tuntunin ng Shariah. Hindi ginagamit ang isip upang salungatin ang mga teksto o tanggihan ang mga ito dahil lamang sa hindi nito naunawaan ang karunungan sa likod ng mga ito.

Samakatuwid, ang tamang paninindigan ay huwag alisin ang paggamit ng isip at huwag din itong unahin kaysa sa kapahayagan mula kay Allah. Sa halip, gamitin ang isip sa larangang itinakda ni Allah para rito, habang humihingi ng patnubay mula sa Qur’an at Sunnah. Ang isip ay isang paraan upang maunawaan ang Shariah, hindi isang hukom na nangingibabaw dito.

At si Allah تعالى ang higit na nakaaalam.