Ang lahat ng papuri ay kay Allah, at nawa ang kapayapaan at mga pagpapala ay mapasa Mensahero ni Allah.
Naniniwala ang Muslim na ang lahat ng bagay ay nangyayari ayon sa itinakda ni Allah, at na ang anumang nais ni Allah ay mangyayari, samantalang ang anumang hindi Niya nais ay hindi mangyayari. Sinabi ni Allah تعالى: ﴿Walang anumang kapighatiang dumarating sa lupa o sa inyong mga sarili maliban na ito ay nasa isang Aklat bago pa Namin ito likhain﴾ [Al-Hadid: 22].
Ang kapighatian ay maaaring mangyari dahil sa isang kasalanan o kapabayaan, at maaari rin itong maging isang pagsubok upang itaas ang mga antas at magbura ng mga kasalanan. Kung ito ay bunga ng pagsuway, ang tungkulin ay magsisi, humingi ng kapatawaran, at ituwid ang sarili. Kung ito naman ay isang pagsubok, dapat magtiis ang Muslim, umasa sa gantimpala mula kay Allah, at masiyahan sa itinakda ni Allah.
Tungkol naman sa pagsisisi sa kapabayaan noong nakaraan, hindi lahat ng pagsisisi ay pagtutol sa itinakda ng Allah. Ang pagsisising nagtutulak sa isang tao na magsisi sa Allah, magtuwid ng kanyang kalagayan, at samantalahin ang natitirang bahagi ng kanyang buhay ay kapuri-puring pagsisisi. Ang masama ay ang pagsisising nagdudulot ng kawalan ng kakayahan, matinding dalamhati, at pagtutol, at nagiging dahilan upang manatiling bilanggo ng nakaraan ang tao.
Dahil dito, sinabi ng Propeta صلى الله عليه وسلم: “Maging masigasig ka sa anumang makabubuti sa iyo, humingi ka ng tulong kay Allah, at huwag kang mawalan ng kakayahan. Kung may mangyari sa iyo, huwag mong sabihin: ‘Kung ginawa ko lamang ito, ganito sana at ganoon sana ang nangyari,’ bagkus sabihin mo: ‘Itinakda ito ni Allah, at ginawa Niya ang anumang Kanyang niloob,’ sapagkat ang ‘kung sana’ ay nagbubukas ng daan sa gawain ni Satanas.” Isinalaysay ni Muslim.
Kaya ang sinumang nakaligtaan ang pagkakataong makapag-aral o maghanap ng kaalaman noong kanyang kabataan ay hindi dapat patuloy na manghinayang at magsabi: “Kung nagsikap lamang ako noon, mas mabuti sana ang aking kalagayan.” Sa halip, dapat niyang gamitin ang kanyang pagsisisi bilang dahilan upang magsimula ngayon sa abot ng kanyang makakaya. At ang sinumang naging pabaya dahil sa pagsuway ay dapat pagsamahin ang pagsisisi at ang paggamit sa natitirang bahagi ng kanyang buhay sa paggawa ng kabutihan.
Dapat ding malaman ng Muslim na marami ang mga pintuan ng kabutihan, at ang landas tungo sa kabutihan ay hindi limitado sa iisang paraan. Ang sinumang nakaligtaan ang ilang pagkakataong makakuha ng kaalaman ay maaari pa ring makamit ang iba pang uri ng pagsamba, tulad ng pagdarasal, pag-aayuno, Hajj at Umrah, pagkakawanggawa, pag-alaala kay Allah, pagbigkas ng Qur’an, pag-uutos ng kabutihan at pagbabawal ng kasamaan, at iba pang mabubuting gawain.
Samakatuwid, ang tuntunin ay: Ang mananampalataya ay hindi dapat mawalan ng kakayahang gumawa ng kabutihan dahil sa itinakda ng Allah, at hindi rin siya dapat mawalan ng pag-asa dahil sa mga bagay na lumipas na. Sa halip, dapat niyang gawin ang mga kinakailangang paraan, humingi ng tulong kay Allah, magsisi sa kanyang mga pagkukulang, at gamitin ang natitirang bahagi ng kanyang buhay sa mga bagay na makabubuti sa kanya. Tungkol naman sa pagsasabi ng “kung sana” matapos mangyari ang isang bagay, kung ang layunin ay panghihinayang, pagtutol, at pagpapahirap sa sarili, kabilang ito sa mga bagay na ipinagbawal ng Propeta صلى الله عليه وسلم.
At si Allah تعالى ang higit na nakaaalam.