Ang lahat ng papuri ay para sa Allah, at nawa’y ang kapayapaan at mga pagpapala ay mapasa Sugo ng Allah. Pagkatapos nito:
Ang likas na pagmamahal sa asawa, mga anak, pagkain, kayamanan, at iba pang katulad nito ay bahagi ng likas na katangiang inilagay ng Allah sa tao. Hindi ito kakulangan sa pagmamahal sa Allah, at hindi hinihingi sa Muslim na alisin ito. Sa halip, ang ganap na kalagayan ay ang pagmamahal sa Allah, ang Kataas-taasan, ang siyang pinakamataas na pagmamahal na namamahala sa lahat ng iba pang uri ng pagmamahal, upang hindi unahin ng isang tao ang anumang minamahal niya kaysa sa kung ano ang minamahal at kinalulugdan ng Allah.
Una: Hindi iisang uri lamang ang pagmamahal
Ang pagmamahal ay may iba’t ibang uri at antas. Kabilang sa pinakamahalaga ang:
Ang huling uri ay hindi pagsamba sa sarili nito at hindi rin masama hangga’t nananatili ito sa mga pinahihintulutang hangganan.
Nilikha ng Allah sa tao ang mga likas na hilig na ito dahil sa dakilang karunungan at maraming kapakinabangan. Ang pagmamahal sa pagkain ay nakatutulong sa pangangalaga ng katawan; ang pagmamahalan ng mag-asawa ay dahilan sa pagpapatuloy ng pamilya at salinlahi; at ang pagmamahal sa mga anak ay kaugnay ng awa, pag-aaruga, at pagpapalaki.
Ikalawa: Ang pagiging ganap ay hindi nangangahulugang alisin ang likas na pagmamahal
Hindi tama na sabihing ang ganap na pagkaalipin sa Allah ay nangangailangan ng pagbunot sa likas na pagmamahal mula sa puso, o na dapat mahalin lamang ng isang tao ang kanyang asawa at mga anak bilang mga kasangkapan upang makarating sa Allah.
Ang Allah mismo ang naglagay ng pagmamahalan at awa sa pagitan ng mag-asawa. Sinabi Niya:
“At kabilang sa Kanyang mga tanda ay ang paglikha Niya para sa inyo ng mga asawa mula sa inyong mga sarili upang makatagpo kayo ng kapanatagan sa kanila, at naglagay Siya sa pagitan ninyo ng pagmamahalan at awa.”
[Ar-Rum: 21]
Kaya ang likas na pagmamahalan ng mag-asawa ay kabilang sa mga tanda ng Allah at hindi isang bagay na ipinag-uutos sa taong alisin.
Minahal din ng Propeta ﷺ ang kanyang pamilya, ang kanyang mga Kasamahan, at ilang mabubuting bagay sa mundong ito. Napatunayang nang tanungin siya:
“Sino ang pinakamamahal mong tao?” Sumagot siya: “Si Aishah.”
[Isinalaysay nina Al-Bukhari at Muslim]
Malinaw na ipinakikita nito na ang likas na pagmamahal ay hindi sumasalungat sa ganap na pagkaalipin sa Allah.
Ikatlo: Kailan kapuri-puri o masama ang likas na pagmamahal?
May tatlong kalagayan ang likas na pagmamahal:
Una: Kapag nakatutulong ito sa pagsunod sa Allah
Halimbawa, mahal ng isang tao ang kanyang asawa kaya mabuti ang pakikitungo niya rito at pinangangalagaan niya ang kanilang dalawa mula sa ipinagbabawal; o mahal niya ang kanyang mga anak kaya pinangangalagaan niya ang kanilang pagpapalaki at tinuturuan sila ng kabutihan.
Ang ganitong pagmamahal ay maaaring maging dahilan ng gantimpala kung sinasamahan ng mabuting layunin.
Ikalawa: Kapag ito ay simpleng likas at pinahihintulutang damdamin
Halimbawa, maaaring gustuhin ng isang tao ang isang partikular na pagkain, o mahalin niya ang kanyang pamilya dahil sa likas na damdamin at pagiging malapit sa kanila, nang walang partikular na layuning pagsamba.
Ang ganitong pagmamahal ay pinahihintulutan. Hindi siya nagkakasala dahil dito at hindi rin niya kailangang alisin ito.
Ikatlo: Kapag nakikipag-agawan ito sa pagmamahal sa Allah
Dito nagiging masama ang pagmamahal, tulad kapag ang pagmamahal sa kayamanan, asawa, o mga anak ay nagtutulak sa isang tao na iwan ang isang obligasyon o gumawa ng ipinagbabawal.
Sinabi ng Allah, ang Kataas-taasan:
“O kayong mga sumasampalataya! Huwag hayaang ilihis kayo ng inyong mga kayamanan at mga anak mula sa pag-alaala sa Allah. At sinuman ang gumawa nito, sila ang mga talunan.”
[Al-Munafiqun: 9]
Ang pagsaway dito ay hindi dahil lamang sa pagmamahal sa kayamanan o mga anak, kundi dahil ang pagmamahal na iyon ay naging dahilan upang mapabayaan ang pagsunod sa Allah.
Ikaapat: Ano ang tunay na pagiging ganap sa pagmamahal?
Ang pagiging ganap ay hindi nangangahulugang alisin ang likas na pagmamahal, kundi isaayos nang tama ang mga bagay na minamahal.
Likas na minamahal ng isang Muslim ang kanyang asawa, mga anak, magulang, at mga kaibigan, ngunit kapag nagkaroon ng salungatan, inuuna niya ang pagmamahal at pagsunod sa Allah at sa Kanyang Sugo.
Sinabi ng Allah, ang Kataas-taasan:
“Sabihin: Kung ang inyong mga ama, mga anak, mga kapatid, mga asawa, mga kamag-anak, mga kayamanang inyong nakamit, kalakalang kinatatakutan ninyong malugi, at mga tahanang kinalulugdan ninyo ay higit na minamahal ninyo kaysa sa Allah, sa Kanyang Sugo, at sa pagsisikap sa Kanyang landas, kung gayon ay maghintay kayo…”
[At-Tawbah: 24]
Hindi ipinagbabawal ng talata ang pagmamahal sa asawa, mga anak, kayamanan, o tahanan. Sa halip, nagbabala ito laban sa pag-una sa mga pagmamahal na ito kaysa sa pagmamahal sa Allah at sa Kanyang Sugo.
Ikalima: Mas mabuti bang gawing pagsamba ng Muslim ang likas na pagmamahal?
Oo. Bahagi ng higit na pagiging ganap ang pagsisikap na ituro ang likas na pagmamahal tungo sa mga bagay na kinalulugdan ng Allah.
Ang pagmamahal sa asawa ay maaaring magtulak sa mabuting pakikitungo at pagtupad sa kanyang mga karapatan; ang pagmamahal sa mga anak ay maaaring humantong sa wastong pagpapalaki, pagkahabag, at pagtuturo sa kanila ng kabutihan; at ang pagmamahal sa kayamanan ay maaaring humantong sa paghahanap ng halal na kita, pagtustos sa pamilya, at pagbibigay ng kawanggawa.
Sa ganitong paraan, ang likas na pagmamahal ay maaaring maging mula sa simpleng pinahihintulutang bagay tungo sa isang dahilan upang magkaroon ng gantimpala.
Ngunit hindi ibig sabihin nito na ang isang taong nagmamahal sa kanyang asawa dahil lamang sa lambing, kagandahan, at magandang pakikisama, o nagmamahal sa kanyang anak dahil sa likas na damdamin ng isang magulang, ay kulang sa pananampalataya o karapat-dapat sisihin.
Ikaanim: Hindi dapat pilitin ng isang tao ang sarili niyang alisin ang likas niyang pagkatao
Hindi hinihingi ng Islam sa isang tao na ituring ang kanyang asawa at mga anak na para bang mga kasangkapan lamang sila upang makarating sa Allah, at hindi rin siya inuutusang labanan ang bawat likas na damdamin sa kanyang puso.
Ang Sharia ay dumating upang linangin at gabayan ang likas na pagkatao, hindi upang alisin ito.
Ang hinihingi ay manatili ang likas na pagmamahal sa ilalim ng paggabay ng Islam. Maaaring magmahal, maawa, masiyahan sa pakikisama, at mangulila ang isang tao, ngunit hindi dapat humantong ang mga damdaming ito sa pagsuway sa Allah.
Buod
Hindi bahagi ng ganap na pagmamahal sa Allah ang pag-aalis ng likas na pagmamahal sa asawa, mga anak, at iba pa. Ang ganitong pagmamahal ay bahagi ng likas na katangiang inilagay ng Allah sa tao at, sa pinagmulan nito, ito ay pinahihintulutan.
Sa halip, ang pagiging ganap ay nangangahulugang:
Kaya mahalin mo nang likas ang iyong pamilya, maawa ka sa kanila, masiyahan sa kanilang pakikisama, at pakitunguhan sila nang mabuti. Hayaan mong ang pagmamahal sa Allah ang gumabay at mamahala sa mga pagmamahal na ito, hindi ang mag-alis sa mga ito.
At ang Allah ang higit na nakaaalam.